جایگاه تحلیل گفتمان مبتنی بر مقاومت زنان در رمان دخیل عشق براساس نظریه مربع ایدئولوژیک ون‌دایک

تحلیل انتقادی گفتمان در بررسی متن رویکرد اجتماعی و زبانی دارد و از سطح جملات و کلمات فراتر رفته و به بافت موقعیتی که متن در آن شکل گرفته توجه دارد.  در رویکرد اجتماعی، گفتمان به عنوان بافت موقعیتی تعریف می شود و در رویکرد زبانی، بافت متنی تبیین می شود. رمان دخیل عشق با توسل به امام رضا (ع) در مراحل تحول اجتماعی- فرهنگی پس از جنگ تحمیلی، بیانگر گفتمان مقاومت زنان است. هدف این مقاله رمزگشایی لایه های معنایی نهفته در گفتمان انتقادی رمان با استفاده از مولفه های مربع ایدئولوژیک ون دایک  است. در پژوهش حاضر از روش کیفی، متن رمان دخیل عشق، که حاوی ایدئولوژی مقاومت بوده و ساختارهای گفتمان مداری داشتند، استخراج و بررسی شد. این پژوهش به این سوال پاسخ می دهد چگونه گفتمان مقاومت در رمان  دخیل عشق با تاکید بر مربع ایدئولوژیک ون دایک به کار رفته است؟ نتایج نشان می‌دهد تمامی گزینش های زبانی در سطوح مختلف، همگی در راستای هدف نویسنده و القای ایدئولوژی دین و ارزش های دینی است. استفاده از راهبردهای زبانی مانند: انتخاب واژه‌های ارزشمند، احساسی و عاطفی، استفاده از تکرار و بیان مبانی فکری، تصاویر ذهنی و برجسته‌سازی بیشترین فراوانی برای بازنمایی چهره خود و دیگری در رمان مذکور است.

the position of discourse analysis based on resistance women in the dakhil eshgh based on van dijk’s ideological square theory

critical discourse analysis in text review employs both social andlinguistic approaches, transcending the levels of sentences and words while considering the situational context in which the text is created. from a social perspective, discourse is defined as a situational context, whereas the linguistic approach focuses on the textual context. the novel dakhil eshgh, which references imam reza during the sociocultural transformations following the imposed war, articulates the discourse of women's resistance. the aim of this article is to decodethe hidden semantic layers within the critical discourse of the novel byutilizing the components of van dijk's ideological square. in thepresent research, the text of the novel dakhil eshgh, which embodiesthe ideology of resistance and features circular discourse structures,was extracted and analyzed using a qualitative method. this studyaddresses the question: how is the discourse of resistance employed inthe novel dakhil eshgh, with a focus on van dijk's ideological square?the findings indicate that all language choices at various levels alignwith the author's objectives and the promotion of religious ideologyand values. the use of linguistic strategies—such as selecting valuable,emotional words, employing repetition, and expressing intellectualfoundations, mental imagery, and emphasis—are the most prevalenttechniques for representing the self and the other in the aforementionednovel.