تاملی جامعه‌شناسانه در آخرین اثر داستانی جلال آل احمد با نگاهی به نظریۀ لوسین گلدمن

نقد اجتماعی که مضمون آن بررسی ارتباط و تاثیر متقابل جامعه و ادبیات است، از اقسام نقد ادبی به‌شمار می‌رود و دست‌آویزی برای مطالعه و بررسی ساختارهای اجتماعی متون ادبی محسوب می‌شود. لوسین گلدمن، نظریه‌پرداز جامعه‌شناسی ادبیات، با ارائۀ طرح ساخت‌گرایی تکوینی دیدگاه‌هایی را درزمینۀ ارتباط معنادار ساختار ادبی متون، به‌ویژه رمان، با ساختارهای اجتماعی مطرح کرد. پژوهش حاضر بر آن است تا با نگاهی جامعه‌شناسانه که اصول کلی خود را از دیدگاه‌های اجتماعی گلدمن وام گرفته است، سنگی بر گوری، آخرین اثر داستانی نویسندۀ رئالیست معاصر، جلال آل احمد  را در بوتۀ سنجش و ارزیابی قرار دهد و از خلال آن معیارهای متناسب با ساختارهای جامعۀ روزگار مولف را بررسی و تحلیل کند. یافته‌های پژوهش بیانگر این مطلب است که جلال آل احمد در داستان سنگی بر گوری یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های زندگی شخصی و خانوادگی خود را با صراحت و ظرافتِ تمام به مولفه‌های اجتماعی رایج در زمان حیات خویش پیوند داده و در سایۀ این پیوند به طرح و نقد معضلات فرهنگی، سیاسی و اجتماعیِ مقطعی از دوران زندگی خود پرداخته است.

a sociological reflection on jalal al ahmad’s latest fiction with a look at lucin goldman’s theory

social criticism, concerning the relationship and interplay of society and literature, is referred to as a literary criticism and is an instrument for the study of the social structures of literary texts. lucien goldman, a sociology theorist of literature, has presented views on the meaningful relationship of literary structure of texts, especially novels, with social constructs, by genesis formative design. the present study, following a sociological point of view borrowing its general principles from goldman's social views, attempts to evaluate the latest fictional work of the contemporary realist writer jalal al ahmad (sangi bar guri) and, through that, the criteria that are appropriate to the structures of the author's era are examined. this novel examines and analyzes appropriate criteria to the structures of the author’s society. the findings indicate that jalal al-ahmad, in one of the most important concerns of his personal and family life, explicitly and delicately refers to the common social components of his life and tend to believe that this link is required to design and criticism. he has dealt with the cultural, political and social problems of his life.