کارکرد گفتمانی مکان در رمان هرس

رمان هرس از نسیم مرعشی شرایط سوژگانی‌ای را ترسیم می‌کند که مکان‌ها در شکل‌گیری آن نقش مهمی دارند. مقالۀ حاضر با تحلیل نشانه- معناشناختی متن این رمان، می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که مکان و مکان‌مندی در شکل‌گیری هویت سوژۀ متنی چه نقشی ایفا می‌کند؟ در پژوهش حاضر، با رویکرد توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر تحلیل گفتمان تنشی- شوشی، به‌نظر می‌رسد مکان و مکان‌مندی از راه تبدیل‌شدن به فضا، شرایط حسی- ادراکی سوژه را به‌گونه‌ای دچار تنش کرده است که سوژۀ زن از مکان اسطوره‌ای و نمادین پیشین خود (خرمشهر) گسسته شده و در مکان جدید (اهواز) استوار نشده است. استوارنشدن در مکان جدید، پیش‌تنیدگی و پس‌تنیدگی ایجاد کرده و گسست مکانی، گسست هویتی را نیز در پی داشته است. بنابراین سوژه نتوانسته با مکان جدید رابطة اینجا- اکنون برقرار سازد. رابطۀ او با مکان جدید، حضور غایب است. در نتیجه سوژۀ شوشی، مکانی استعلایی به نام «دارالطلعه» می‌آفریند. مکان استعلاییِ دارالطلعه، «مکان فضاشده» و جایی است که سوژه‌های سرگردان متن به آن به‌عنوان محل خلق ارزش‌های جدید می‌نگرند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد استعلابخشی به مکان، راهبردی تخیلی است که سوژۀ شوشی می‌خواهد با کمک آن بر گسست هویتی ناشی از گسست رابطه با مکان واقعی غلبه کند.

the discourse function of the place in haras novel

in haras, written by nasim marashi, the place has an important role in making subjective conditions. this paper, by applying the semiotics analysis to the novel’s text, tries to show how place and placiality participate in forming the textual subject identity. by using a descripti ve-analytical approach which is based on tensive-shushi discourse analysis, it seems that place and placiality are converted to space, which make tension in the sensory-perceptual conditions of thesubject. this means that the subject of woman s is disconnected fromher mythical and symbolic place (khorramshahr), and is not, however,stabilized in her new place (ahvaz). this leads to pre-tension, posttension,place disconnection and identity disconnection. thus, thesubject cannot make a here-now relation with the new place, and makean attendance- absent relation instead. as the results, the subject of theact creates a transcendental place converting from place to space,naming dar al-tala'a, where wandering subjects consider it as a placeto create new values. the research results show that placetranscendence is a fictional stategy that help the subject of the act toovercome the identity disconnection, which is made by disconnectingany relation from the actual place.