شناسایی پیشرانه های الگوی کیفیت حسابرسی مالیاتی از منظر قضاوت حرفه ای حسابرسان مالیاتی با رویکرد تلفیقی مدلسازی ساختاری تفسیری و معادلات ساختاری

هدف: هدف از این پژوهش شناسایی پیشرانه های الگوی کیفیت حسابرسی مالیاتی از منظر قضاوت حرفه ای حسابرسان مالیاتی در سازمان امور مالیاتی کشور می باشد.روش: این پژوهش جزو پژوهش های کاربردی  است که با ترکیب روش کیفی و کمی اجرا می شود. بخش کیفی مبتنی بر شناسایی عوامل موثر بر قضاوت حرفه ای حسابرسان مالیاتی با رویکرد تحلیل تم بود. در ادامه با استفاده از رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری، عوامل شناسایی شده ساختاربندی شدند. به منظور اعتبارسنجی مدل مفهومی، از رویکرد معادلات ساختاری استفاده گردید.جامعه آماری این پژوهش در دو گروه، شامل گروه خبرگان و کلیه حسابرسان مالیاتی بوده است، نمونه گیری به صورت هدفمند و گلوله برفی انجام شد و مصاحبه ها تا دستیابی به اشباع نظری(11 نفر) ادامه داشت. با توجه به نامحدود بودن جامعه آماری حسابرسان مالیاتی، تعداد نمونه این پژوهش 668 نفر تعیین گردیده است.یافته‌ها: بر اساس قدرت وابستگی و نفوذ متغیرها، متغیرهای مستقل که بیشترین اثرگذاری را بر اعمال قضاوت های حرفه ای حسابرسان مالیاتی دارند شامل: تحصیلات حسابرس، کیفیت اسناد و مدارک ارائه شده توسط مودی، تعدد و تکثر قوانین و بستر آموزش می باشد.نتیجه‌گیری: توجه به عوامل شناسایی شده موثر بر قضاوت حرفه ای حسابرسان مالیاتی موجب افزایش کیفیت حسابرسی مالیاتی خواهد گردید.دانش‌افزایی: اﯾﻦپژوهش ﺑﯿﻨﺶﻫﺎی ارزﺷﻤﻨﺪی را در ﻣﻮرد پیشران های ﻣﻮﺛﺮ بر قضاوت های حرفه ای حسابرسان ارائه می کند که می تواند به مدیران سازمان امور مالیاتی کشور جهت برنامه ریزی برای ارتقای سطح قضاوت های حرفه ای حسابرسان مالیاتی کمک کند.

identifying the drivers of the tax audit quality model from the perspective of the professional judgment of tax auditors with the integrated approach of interpretive structural modeling and structural equations.

purpose: this research aims to identify the key drivers of tax audit quality from the perspective of the professional judgment of financial auditors within the country’s tax affairs organization.method: this applied study employs a mixed-methods approach, combining qualitative and quantitative techniques. the qualitative phase involved identifying factors affecting the professional judgment of tax auditors using thematic analysis and the delphi method, with participation from 11 experts as panel members. subsequently, the identified factors were structured using the interpretive structural modeling (ism) approach. to validate the conceptual model, structural equation modeling (sem) was applied.the statistical population was divided into two groups: experts and all tax auditors. sampling was conducted purposively and via snowball sampling, with interviews continuing until theoretical saturation was reached (11 experts). cochran’s formula was used to determine the sample size for the quantitative phase. with a variance of 1 and an error margin of 0.1, the minimum sample size was calculated as 384 for an unlimited population. given the unlimited population of tax auditors, the final sample size was set at 668 respondents.results: qualitative analysis identified 38 significant drivers influencing the professional judgment of tax auditors. the delphi method was then used to screen and select the final indicators and assess their importance from experts’ viewpoints. using ism, 17 key indicators were organized into a hierarchical model. among these, independent variables with low dependence but high influence—such as auditor’s education, quality of documents provided by taxpayers, multiplicity of rules, and the education platform—were found to have the greatest impact on the application of professional judgment by tax auditors.conclusion: considering the identified factors can enhance the quality of tax audits. it is recommended that the iranian national tax administration adopt the proposed conceptual model as a framework to improve the professional judgment of tax auditors.contribution: this research offers valuable insights into the factors affecting tax audit quality from the perspective of auditors’ professional judgment. these findings can assist managers within the country’s tax affairs organization in planning strategies to elevate the professional judgment capabilities of tax auditors.