حق تمرد کارمند از منظر اصل قانون مندی و استناد به اصول بنیادین

رابطه فرمان ‌دَهی و فرمان‌ بَری در علوم و حقوق اداری با اصطلاح «اصل سلسله مراتب»، شناخته شده که از ضروریات تاسیس و برپایی اداره و تامین نظم و انضباط اداری به حساب می‌آید. با این همه، پنداشتِ تکلیف همیشگی کارمند به اطاعت و انقیاد محض وی در برابر اداره، معایبی را به دنبال داشته و همچنین مانع از رواج فرهنگ گفتمان در اداره، پاسخگویی و تقویت فرصت های مشارکتی می‌گردد. در این نوشتار تلاش شده تا با هدف پرداخت به مفهومِ مقاومت و نافرمانی در ساحت حقوق اداری و پذیرش مفهوم موسع از اصل قانونمندی، امکان و حق تمرد کارمند در مصاف با دستوراتی که به هر نحو مغایر با قانون،شرع و اصول بنیادین به نظر می‌رسد، مورد بررسی قرار گیرد.در عمده منابعی که به نحوی به مقوله «امر غیرقانونیِ آمر» پرداخته‌اند، غالبا بر مواد 96 قانون مدیریت خدمات کشوری و 158 و 159 قانون مجازات اسلامی، متمرکز و متوقف شده‌اند. نوشتار حاضر بر آن است تا ضمن نگاه و پرداختی تازه به مواد مذکور و ارائه تحلیلی مبنایی، موضوع «مقاومت مامور و اَمرِ آمر» را در سایر مواد قانونی به ویژه ماده 91 قانون محاسبات عمومی رصد نموده و انعکاس آن را در حقوق خارجی نیز در نظر گیرد.

the employee’s rebellion right from the perspective of legality principle and reference to fundamental doctrines

the relationship between “commanding” and “commanding” in administrative sciences and law is known as the term “principle of hierarchy” to be one of the essentials of establishing administration and ensuring administrative order. despite all this, the assumption of the employee’sconstant duty to obey and submit to the administration has disadvantages and also prevents thespread of the discourse culture in the administration, accountability and strengthening of collaborativeopportunities.in this article, in order to study the concept of “ resistance” and “disobedience” in the fieldof administrative law, the possibility of an employee’s disobedience in the face of orders thatseem to be contrary to the law, sharia and fundamental principles has been investigated. in mostof the sources that have dealt with the category of “illegal command”, they have often focusedand stopped on articles 96 of the civil service management law and 158 and 159 of the islamicpenal code. the purpose of this article is to take a different attitude at the mentioned articles andpresent a basic analysis, to observe the issue of “resistance of the agent and the order of the agent”in other legal articles, especially article 91 of the public accounts law, and consider its reflectionin foreign law.