امکان سنجی کاربست مفهوم مصلحت در نظام حقوق اداری ایران

طبق روایات، همه احکامی که موردنیاز بشر است در کتاب وسنت بیان شده است. اما از آن‌جا که حکومت اسلامی متضمن احکام ثابت و متغیر است و محدود و متناهی بودن ادله تفصیلی و نصوص و نامتناهی بودن حوادث و وقایع، توسل به مصلحت را امکان‌پذیر و حتی ضروری می‌سازد، لذا باید از طریق توسل به‌ مصلحت و اصول کلی و مقاصد عامه شرع به وقایع روز و مستحدثات پاسخ داد. تامل در متون قانونی نظام حقوقی ما به‌روشنی نشان می‌دهد ملحوظ داشتن اصل مصلحت، مقدم داشتن مصلحت جمعی بر حقوق افراد در نظام اداری از سازوکارهای جدی قانون‌گذاری اسلامی در تحکیم و سازماندهی روابط آحاد ملت با دستگاه‌های دولتی مبتنی‌بر حدود و ارزش‌های اسلامی است. اصل 40 قانون اساسی جلوه‌ای ویژه از تجلی حضور اندیشه مصلحت جمعی در قانون‌گذاری نظام حقوقی ایران است. نوشتار پیش‌رو درصدد است پس از تبیین اصل مصلحت به‌عنوان ابراصل حاکم بر نظام قانون‌گذاری اسلامی، جایگاه این اصل را در نظام قانون‌گذاری اسلامی ترسیم نموده، در نهایت به تبیین محوریت این اصل در نظام اداری با تاکید بر تقدم مصلحت جمعی بپردازد.

feasibility of applying the concept of expediency in iran’s administrative law system

according to the narrations, all the rules that are needed by mankind are stated in the book of sunnah. however, since the islamic government includes fixed and variable rulings, and the limited and finite nature of detailed evidence and texts and the infinite nature of events and events, it is possible and even necessary to appeal to expediency, therefore, it is necessary to appeal to expediency and general principles and purposes. the sharia community responded to the events of the day and new developments. reflecting on the legal texts of our legal system clearly shows that taking into account the principle of expediency, putting collective expediency before the rights of individuals in the administrative system is one of the serious mechanisms of islamic legislation in consolidating and organizing the relations between the people of the nation and government institutions based on islamic limits and values. article 40 of the constitution is a special manifestation of the presence of the thought of collective expediency in the legislation of iran’s legal system. after explaining the principle of expediency as the supreme principle governing the islamic legislative system, the following article aims to outline the position of this principle in the islamic legislative system, and finally explain the centrality of this principle in the administrative system by emphasizing the primacy of collective expediency.