کاوش بازنگری غار کمربند شهرستان بهشهر، استان مازندران

سواحل جنوب‌شرق دریای کاسپی در منطقه‌ای که از آن به‌عنوان «کنار بوم»1 یاد می‌کنند، همانند بسیاری از دیگر نقاط هلال‌حاصلخیز، شاهد دگردیسی‌های عظیم در ساخت جوامع بشری در آستانه انقلاب نوسنگی در اوایل دورۀ هلوسن بوده است. گرچه تاکنون باستان‌شناسان نتوانسته‌اند پیوندی میان پایان دورۀ پارینه‌سنگی جدید و دورۀ فراپارینه‌سنگی را در منطقه مستند‌سازی نمایند، ولی به‌نظر می‌رسد که شکارورزان و گردآورندگان خوراک در حدود 15000 سال قبل از زمان حاضر، وارد منطقه شده و یکی از مهم‌ترین رخدادهای جوامع بشری را در آستانۀ نوسنگی‌شدن رقم زدند. یکی از غار‌هایی که می‌توان شواهد حضور انسان در این بازۀ زمانی را موردمطالعه قرارداد، غار کمربند است که در سال‌های 1949و 1951م. توسط «کوون» کاوش گردید. اگرچه این کاوش‌ها، چشم‌انداز جدیدی از ادوار فرهنگی انسان غارنشین را برما روشن ساخت؛ اما پس از گذشت 70سال، هم‌چنان ابهامات زیادی در شناخت تسلسل گاهنگاری این جوامع، به‌خاطر آشفتگی یافته‌های حاصل از کاوش وجود دارد؛ به‌همین‌دلیل با هدف شناخت توالی استقراری در این محوطه در زمستان سال 1400 تیمی از باستان‌شناسان ایرانی به کاوش مجدد در این غار پرداختند تا در این‌راستا بتوانند به بازسازی این جوامع در گذار از دورۀ میان‌سنگی به نوسنگی با پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی ازجمله، توالی استقرار در این غار و یا بررسی تغییرات محیطی در ترک و یا توالی سکونت در این استقرارگاه به چه صورت بوده است؟ با توجه به تردیدهای فراوانی که در گاهنگاری این محوطه وجود داشت؛ یکی از هدف‌های اساسی این کاوش، انجام آزمایش‌های مجدد برروی یافته‌های جدید، ازجمله استفاده از آزمایش کربن 14 برروی نمونه‌های زغال و استخوان است تا با کمک آن بتوان تسلسل و توالی استقرار در این محوطه را بازشناسی نمود. این نتایج نشان می‌دهد که غار در بازۀ زمانی60±12270 تا 60±11810پیش‌ازمیلاد توسط جستجوگران خوراک مورد سکونت قرار گرفته است. 

revisiting kamarband cave: behshar, mazandaran province, iran

the southeastern caspian sea, which archaeologists call the coastal zone, like many other areas of the fertile crescent, experienced significant changes in the structure of human societies on the cusp of the neolithic revolution in the early holocene. although archaeologists have been unable to establish a link between the end of the mesolithic and the beginning of the neolithic in the region, based on the current information, we now know that hunter-gatherers arrived in the area ca. 15,000 years ago. this marked one of the most important cultural events in human societies on the cusp of sedentism. one of the caves that has been studied as evidence of the presence of humans during the mesolithic period is kamarband (“belt”) cave. it is considered one of iran’s most beautiful caves, attracting hunter-gatherer groups as settlers around 14,300 years ago. the cave was excavated by carleton coon between 1949 and 1951, and the description of his excavations during that time have fascinated readers for decades. nevertheless, while coon’s excavations at kamarband cave shed new light on the cultural epochs of the cave dwellers, they led to numerous ambiguities in understanding the chronological sequence of societies that existed in this cave for a variety of reasons. over the past 70 years, archaeologists have not been able to accurately evaluate the cultural and social evolution of cave-dwelling human societies due to confusion in coon’s excavation data. therefore, a team of iranian archaeologists re-excavated in limited and untouched parts of kamarband cave in 2021, managing to resolve some of the ambiguities in coon’s chronology. apart from the archaeological values of kamarband cave, recent excavations by the archaeological team have collected other valuable data, which will be addressed in other articles. this article primarily encompasses a chronological assessment of kamarband cave based on new data.