«بنای فرآوری گِل رُس» در قلعۀ یل‌سویی گِرمی، ساختاری ناشناخته از قرون میانی اسلام

با کاوش‌های باستان‌شناختی در قلعۀ یل‌سویی گِرمی، یافته‌های فرهنگی بسیار غنی و مدارک ارزشمندی شناسایی گشت که در تحلیل و بررسی دقیق این محوطه می‌تواند نقش مهمی ایفا کند. یکی از این آثار شاخص، ساختاری ناشناخته با معماری و عناصر ساختمانی پیچیده‌ای است که در دامنۀ قلعه و در نزدیکی رودخانۀ سمبورچای قرار گرفته است. این ساختمان دارای بخش‌ها و فضاهای چهار گوشی بوده که حضور مسیرهای هدایت آب به درون بنا برروی دیوارها و کانال‌های خروجی آب در قسمت کف آن، بر اهمیت ساختمان افزوده است. در این‌راستا، پژوهش پیشِ‌رو به شیوۀ تاریخی - تحلیلی و براساس مطالعات میدانی و بررسی اسناد کتابخانه‌ای، با هدف شناسایی و ارزیابی کارکرد اصلی بنا و معرفی کامل آن، به‌دنبال یافتن پاسخی منطقی برای پرسش‌های پژوهش است: کاربری ساختمان ناشناخته قلعۀ یل‌سویی چه بوده است؟ ساختمان ناشناختۀ قلعۀ یل‌سویی متعلق به چه دورانی است؟ مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهد که بنای مذکور با توجه به حضور حوضچه‌ها و مسیرهای هدایت آبی وروردی و خروجی، در ارتباط با کاربری آبی بوده است؛ بنابراین به‌نظر می‌رسد که سازندگان این بنای آجری، از آن برای تهیه و فرآوری گِل رُس بهره برده‌اند و برهمین‌اساس از سوی نگارندگان، نام «بنای فرآوری گِل رُس» بدان اطلاق گشته است؛ از طرف دیگر بررسی سفالینه‌های به‌دست آمده از درون فضاهای مختلف این بنا و مقایسۀ آن با سایر محوطه‌های دیگر، موید تعلق این ساختمان به قرون میانۀ اسلامی و دورۀ سلجوقی است. 

“clay processing building” in yelsuie germi castle, an unknown structure from the middle ages of islam

archaeological excavations in yelsuie germi castle, very rich findings and valuable documents such as pottery, architecture and other handicrafts were identified and excavated from under a mound of soil that can play an important role in the detailed analysis of this area. one of these landmarks is an unknown structure with complex architecture and building elements located on the hills of the castle near the sambur chay river. this building has sections and spaces of four corners that the presence of water conduction paths into the building on the walls and water outlet channels in the floor, has increased the importance of the building and has made it more difficult to identify and evaluate the main function of the building. in this regard, the present research is descriptive-analytical and based on field studies and review of library documents, while identifying and introducing the mentioned building, seeks to find a logical answer to the following questions: what is the usage of the unknown building of yelsuie castle and how did it work? what era does the unknown building of yelsuie castle belong to? studies were carried out show that the unknown building is due to the presence of ponds and inlets and outlets water conduction paths was in association with water usage, which is probably used for the preparation and processing of clay, and accordingly by the authors, the name of the building is called “clay processing building”. on the other hand, the study of pottery obtained from different spaces of this building and its comparison with other areas, confirms that this building belongs to the islamic middle ages and the seljuk period.