مطالعۀ انسان‌شناختی مدیریت میراث‌فرهنگی در بحران: مطالعۀ موردی زلزلۀ کرمانشاه

در مخاطرات طبیعی مانند زلزله، یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی که دچار آسیب می‌شود، میراث‌فرهنگی است. میراث‌فرهنگی (ملموس و ناملموس) در تطبیق‌پذیری، تاب‌آوری و بازسازی جامعۀ فاجعه‌دیده نقشی بنیادین دارد. مطالعۀ نحوۀ مدیریت میراث‌فرهنگی در زمان بحران در زلزلۀ آبان‌ماه 1396ه‍.ش. کرمانشاه هدف اصلی این مطالعه است. این پژوهش به‌دنبال پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی است که، آیا مدیران بحران توانستند میراث‌فرهنگی را در زمان زلزله سرپل‌ذهاب مدیریت کنند و این‌که آیا مدیریت بحران میراث‌فرهنگی در زلزلۀ سرپل‌ذهاب توانایی ارائه مدلی جهت افزایش تاب‌آوری و انطباق‌پذیری میراث‌فرهنگی در زمان بحران را دارد؟ یافته‌های این مطالعه میدانی که براساس سنجش مفاهیم تاب‌آوری و آسیب‌پذیری در چرخۀ مدیریت بحران است، نشان‌داد که مدیریت بحران در حوزۀ میراث‌فرهنگی در زمان بحران و بعد از آن باوجود برآورد آسیب‌پذیری‌ها عملکرد قابل‌قبولی نداشته است. از آنجا که برطبق الگوها و مدل‌های افزایش تاب‌آوری جامعۀ ما، جامعه‌ای تاب‌آور نیست، درنتیجه مدیریت میراث‌فرهنگی  نیز به‌صورت روشنی موضوع انطباق‌پذیری و تاب‌آوری را درنظر نگرفته و تنها به مرمت و بازسازی حداقلی آثار تاریخی در زمانی موقت اکتفا کرده است. در چرخۀ مدیریت بحران، اقدامات پیش از بحران که سبب کاهش آسیب‌پذیری در مخاطرات آتی خواهد شد، در رابطه با زلزله در این مناطق درنظر گرفته نشده است. در مرحلۀ بازیابی و بازتوانی اجتماعی باتوجه به ویژگی‌های فرهنگی مردم، میراث ناملموس توانایی بالابردن تاب‌آوری اجتماعی و فرهنگی درمیان مردم آسیب‌دیده را تا حد قابل‌توجه‌ای افزایش داده است. این درحالی است که مدیریت بحران جامعه و میراث‌فرهنگی  هرگز نتوانسته به‌عنوان مخزنی برای دانش‌اندوزی در جهت کاهش آسیب‌پذیری و افزایش تاب‌آوری در جامعه به‌وجود آورد تا بتواند در چرخۀ مدیریت بحران تاب‌آوری و آسیب‌پذیری را در رابطه‌ای متوازن و متعادل قرار دهد.  

anthropological study of cultural heritage management in crisis: case study kermanshah earthquake

in natural hazards such as earthquakes, one of the most important parts that get damaged is cultural heritage. cultural heritage (tangible and intangible) plays a fundamentalrole in adaptability, resilience and reconstruction of a disaster-struck society. the main objective of this study how to manage of cultural heritage during the crisis in november2017 kermanshah earthquake. this research seeks to answer the questions that; docrisis managers manage cultural heritage in the sarpol-zahab earthquake area and doescultural crisis management in the sarpol-zahab earthquake have the equipment to providea model to increase the resilience and adaptability of cultural heritage in times of crisis?the findings of this field study, which are based on assessing the concepts of resilienceand vulnerability in the crisis management cycle, indicate that crisis management in thefield of cultural heritage during and after the crisis has not been performed satisfactorilydespite vulnerability assessments. according to the patterns and models of enhancingresilience, our society is not sustainable. as a result the management of cultural heritagehas not clearly considered the issues of adaptability and resilience, focusing only onminimal restoration and reconstruction of historical monuments in a temporary period.in the crisis management cycle, pre-crisis measures that will reduce vulnerability infuture hazards have not been considered in relation to earthquakes in these areas. duringthe recovery and social rehabilitation phase, considering the cultural characteristics ofthe people, the intangible heritage has significantly contributed to enhancing social andcultural resilience among the affected population. nevertheless, the crisis managementof society and cultural heritage has never been able to serve as a repository for knowledgeto reduce vulnerability and enhance resilience in society, aiming to establish a balancedrelationship between resilience and vulnerability within the crisis management cycle.