مواجهۀ فردوسی با ترومای فرهنگی؛ از شناخت تا واکنش

روان‌زخم اجتماعی یا ترومای فرهنگی یک وام‌واژه از دانش پزشکی و یکی از مباحث جدید در حیطۀ جامعه‌شناسی فرهنگی است که در معنای آسیب‌های روانی فردی و اجتماعی به کار برده می‌شود و در زمان‌های مشخصی از قبیل جنگ و خشونت و... بر یک جامعه چیره می‌شود و افراد آن جامعه را به واکنش‌های خاصی وا می‌دارد، بررسی جامعه ایرانی در زمان حملۀ اعراب و پس از آن؛ یعنی در زمان حکمرانی آنان بر ایران -که به صورت واضح به تخطئه‌ی فرهنگی، زبانی و هویّتی ایرانیان انجامید- نشان دهنده‌ی دچار شدن جامعه ایرانی به روان‌زخم یا همان ترومای فرهنگی است که واکنش‌های متعددی از مبارزه‌ی مسلحانه تا فعالیت‌های فرهنگی را به دنبال داشت، فردوسی یکی از افرادی است که با درکی آگاهانه از ترومای فرهنگی و شناخت شیوه‌های درمان آن، در مسیر احیای جامعه‌ی ایرانی گام نهاد، از این رو نوشتار حاضر به شیوه‌ توصیفی – تحلیلی و با ذکر نمونه، به بررسی راهبردهای فردوسی در راستای علاج روان‌زخم‌های جامعه‌ی ایرانی پرداخته است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که فردوسی سه راهبرد مشخص اندیشگانی، هویّتی و زبانی را مدّ نظر قرار داده و با سرایش شاهنامه همزمان هر سه راهبرد را پیش برده است و در نهایت به مخاطبان ایرانی در طول اعصار گوشزد کرده است که اگر ملتی بخواهد زنده بماند باید زبان خود را حفظ کند و حفظ زبان از نظر او برابر است با حفظ هویّت و هر آنچه به آن وابسته است.

ferdowsi's encounter with cultural trauma; from cognition to reaction

social trauma or cultural trauma is a term borrowed from medical knowledge and a new topic in cultural sociology, meaning individual and social psychological injuries that dominate a society during times of war and violence. and causes people to have certain reactions, the examination of the iranian society during the arab invasion and their rule - which led to the cultural, linguistic and identity mistake of iranians - shows that theiranian society suffered a cultural trauma that the reactions from armed struggle to cultural activities followed, ferdowsi, with a conscious understanding of cultural trauma and knowledge of its treatment methods, stepped in the path of revitalizingiranian society, hence the present writing is descriptive-analytical. it has investigated ferdowsi's strategies in order to treat the psychological wounds of the iranian society.the obtained results show that ferdowsi considered three distinct strategies of thought, identity and language, and by composing the shahnameh, he simultaneously promotedall three strategies and finally warned the iranian audience throughout the ages that if a nation if he wants to survive, he must preserve his language, and in his opinion, preserving the language is equal to preserving the identity and everything that depends on it.