نقد «هژمونی فرهنگی» در رمان آب‌نبات هلدار

«مطالعات فرهنگی» از جمله رویکردهای نوین نقد ادبی است که از ویژگی‌های بارز آن، می‌توان به مناقشه بین «فرهنگ متعالی» و «فرهنگ عامه» اشاره کرد. این رویکرد نظری، ادبیات عامه‌پسند را معرف فرهنگ روزمره می‌داند. از این رو، نحوه‌ شکل‌گیری هویت، فرهنگ جنسیتی، آیین‌های اجتماعی و کارکردهای صنعت فرهنگ را در متون معاصر مطرح کرده، میان ادبیات و جامعه پیوندی عمیق‌تر برقرار می‌سازد و به تحلیل کارکردهای ابزاری ادبیات می‌پردازد؛ به‌ویژه آن دسته از کارکردها که موجب می‌شود طبقه‌ حاکم، از ادبیات در جایگاه ابزاری برای کنترل رفتارها و واکنش‌ توده‌ها وام بگیرد. همین‌جاست که نظریه‌ «هژمونی فرهنگی» شکل می‌گیرد و با برنامه‌ریزی کیفیت تولیدات ادبی، موجب تحکیم بقای حاکمیت می‌شود. در این میان، آبنبات هل‌دار اثر مهرداد صدقی، که طبق آمار وبگاه‌های گوناگون اطلاعات نشریات ایران در جایگاه سرآمد یکی از پنج اثر پرفروش‌ و پرمخاطب‌ داستانی دهه‌ نود ارزیابی شده، از جمله داستان‌های عامه‌پسند است که از منظر ساختار هژمونی در مطالعات فرهنگی، می‌توان به نقد ابعاد گوناگون آن پرداخت. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی تحلیلی، درصدد است مشخصه‌هایی عامه‌پسند این رمان را بر اساس رویکرد نظری استوارت هال بررسی کرده، آشکار سازد چگونه عنصر طنز در کنار فضاسازی‌های نوستالوژیک دهه‌ شصت، بازتاب تصاویر خاطره‌انگیز و خوش از جنگ هشت ‌ساله‌ ایران و عراق و تهمیدات نویسنده به‌منظور ارائه‌ روایتی مطلوب حاکمیت از جنگ، برخلاف ظاهری رئالیستی‌اش، خصوصیاتی کاملاً غیررئالیستی به این اثر بخشیده است. در نتیجه، جایگاه اثری که می‌توان آن را قسمی از ادبیات جنگ نامید، در حد رمانی سرگرم‌کننده تقلیل یافته است.

critique of cultural hegemony in the novel cardamom candy

cultural study poses the way of identity formation, gender culture, social rituals and functions of the culture industry in contemporary text and connects society and literature; especially when the governments use literature as tool to gain control overpeople's behavior and social reaction in order to manage people's thoughts. in this way, the theory of culture hegemony is formed and plans the quality of literary productions.this action will stabilize the value of sovereignty. the novel cardamom candy by mehrdad sedghi is one of the most popular and best-selling fiction works of the nineties on various websites related to the information of iranian publications, and this novel isone of the popular stories that the theory of cultural hegemony can criticize well from various aspects. using the analytical descriptive method, this research tries to investigate stuart hall's theories in this novel. this article wants to determine how thegenre of comedy and nostalgic atmosphere of the sixties in this story has been able to recreate the good memories of the iran-iraq war. the author intended to narrate the warin such an amusement. this novel contrary to its realistic characteristics is a completely non-realistic text and just an entertaining novel.