صورتبندی منابع قدرت در میراث تمدنی اسلامی: مطالعه موردی احادیث شیعه

نظریه قدرت از مسائل مهمی است که در تمدن سازی نوین اسلامی مورد پرسش گفتمان های رقیب قرار می گیرد. قدرت عمدتا ًشامل توانایی‌های قابل‌سنجش و موثر در اعمال اراده یکی بر دیگری است. در آموزه های فکری شیعه می توان نظریه ای را صورت بندی کرد که قدرت را بر بستر ارزش های فرهنگی تعریف می نماید. در این مقاله رابطه ارزش‌های فرهنگی در زندگی روزمره به‌عنوان منبع قدرت در اندیشه سیاسی ‌شیعه بررسی می‌شود. از آنجا که «حدیث» پس از قرآن کریم مهمترین منبع فهم نظام فکری شیعه است در این پژوهش ارزشهای فرهنگی مطرح شده در روایات ائمه(ع) و رابطه آنها با مساله قدرت بررسی شده است. ابتدا تمام روایات مرتبط با قدرت جمع‌آوری شده و با روش نشانه‌شناسی روایاتی که دلالت بر ارتباط ارزش‌های فرهنگی و قدرت دارند تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در روایات‌شیعه ارزش‌های فرهنگی منبع اصلی قدرت هستند. ارزشهای فرهنگی از طریق معنادهی زندگی روزمره به مثابه پرکتیس‌های اجتماعی عمل می کنند، قدرت در تملک سلطه گران نیست بلکه در سطح اجتماع منتشر است و همه اعضای جامعه به طور مشترک مقابل اعمال قدرت و مانع از شکل‌بندی فضای اجتماعی به نفع قدرت مخالف ارزش های شیعه می‌ شده است.