تحلیل ابعاد سیاسی، اقتصادی و امنیتی عضویت ایران در سازمان همکاری ‌های شانگهای: رویکرد نومنطقه‌گرایی در سیاست خارجی

این پژوهش به بررسی ابعاد سیاسی، اقتصادی و امنیتی عضویت جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای می‌پردازد. هدف اصلی این تحقیق، تحلیل چگونگی تحول رویکردهای منطقه‌گرایانه در سیاست خارجی ایران و بهره‌گیری از ظرفیت‌های چارچوب چندجانبه شانگهای به عنوان ابزاری برای کاهش فشارهای خارجی و تقویت منافع ملی است. از منظر تئوری، پژوهش بر مبنای رویکرد نومنطقه‌گرایی و تحلیل کیفی مستندات و سخنرانی‌های مقامات دولتی انجام شده است. از این رو مقاله حاضر در پی پاسخگویی به این سوال است که چگونه عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای در ابعاد سیاسی، اقتصادی و امنیتی با رویکرد نومنطقه گرایی درسیاست خارجی تاثیرگذارهست؟ و فرضیه پژوهش این هست که رویکرد نومنطقه‌گرایی در سیاست خارجی ایران، از طریق عضویت در ساختارهای چندجانبه مانند سازمان همکاری‌های شانگهای، می‌تواند به عنوان یک استراتژی کلیدی در مدیریت چالش‌های منطقه‌ای و مقابله با فشارهای اقتصادی و سیاسی ناشی از تحریم‌های غربی به کار گرفته شود و همچنین عضویت ایران درسازمان شانگهای به واسطه حمایت‌های استراتژیک از سوی قدرت‌های منطقه‌ای نظیر چین و روسیه، امکان مشارکت فعال در فرآیندهای تصمیم‌گیری و ایجاد فضای دیپلماتیک سازنده را فراهم نموده است. از منظر اقتصادی، این عضویت موجب گسترش کانال‌های تجاری جدید، کاهش وابستگی به دلار و ایجاد فرصت‌های مبادلات مالی جایگزین شده و اثرات تحریم‌های غربی را تعدیل نموده است. همچنین، در بُعد امنیتی، همکاری‌های چندجانبه در چارچوب شانگهای زمینه مقابله با تهدیدات تروریستی، افراط‌گرایی و تجزیه‌طلبی را فراهم آورده و نقش دفاعی ایران را در منطقه تقویت نموده است.