بررسی محافظت مالی خانوارهای ایرانی در برابر مخارج سلامت در سال 1402

مقدمه: محافظت از خانوارها در برابر مخاطرات مالی هنگام بهره‌مندی از خدمات مراقبت سلامت یکی از اجزای کلیدی پوشش همگانی سلامت است. این مطالعه به بررسی وضعیت محافظت مالی از خانوارهای ایرانی در برابر مخارج سلامت در سال 1402 با استفاده از شاخص مخارج کمرشکن سلامت پرداخته است.  روش کار: این مطالعه با استفاده از داده‌های 37710خانوار شرکت‌کننده در پیمایش هزینه و درآمد خانوار سال 1402 انجام شد. مواجهه خانوارها با مخارج کمرشکن سلامت با استفاده از رویکرد سهم بودجه و بر اساس آستانه 25 درصد مخارج مصرفی خانوار، به تفکیک محل سکونت و گروه‌های درآمدی خانوار محاسبه گردید. همچنین شدت وقوع مخارج کمرشکن سلامت نیز با استفاده از شاخص‌های بیش حدی و میانگین بیش‌حدی مثبت محاسبه شد. برای تحلیل داده‎ها از شاخص‌های آمار توصیفی و نرم افزارهای excel و stata  استفاده شد.یافته‌ها: در سال 1402 بر اساس رویکرد سهم بودجه نرخ مواجهه خانوارها با مخارج کمرشکن سلامت  3.28 درصد (فاصله اطمینان 95 درصد: 2.95 تا 3.60 ) برآورد شد. این شاخص در خانوارهای روستایی 4.08 درصد و در خانوارهای شهری 3.05 درصد بود. همچنین بر اساس میانگین بیش‌حدی مثبت، خانوارهای مواجهه یافته با مخارج کمرشکن سلامت 11.22 درصد بیشتر از آستانه تعیین شده مخارج سلامت پرداخت از جیب داشته‌اند. این شاخص در خانوارهای شهری 10.98 درصد و روستایی 11.84 درصد بود.نتیجه‌گیری: میزان مواجهه خانوارها با مخارج کمرشکن سلامت بیش از اهداف تعیین‌شده در سیاست‌های سلامت کشور است. برای بهبود محافظت مالی خانوارها بایستی ضمن کاهش مخارج سلامت پرداخت از جیب، گسترش عمق پوشش بیمه سلامت به خصوص در گروه‌های آسیب‌پذیر مورد توجه قرار گیرد.

measuring financial protection against health expenditures among iranian households in 2023

introduction: protecting households from the financial risks associated with the utilization of health care services is a cornerstone of universal health coverage. this study evaluates the extent of financial protection against health expenditures among iranian households in 2023 using the catastrophic health expenditure (che) indicator.methods: this study utilized data from 37،710 households participating in the 2023 household income and expenditure survey. household exposure to che was calculated using the budget share approach، with a threshold of 25% of household consumption expenditures، and was stratified by place of residence and income decile. the intensity of che was further estimated using the overshoot and mean positive overshoot measure. descriptive statistics were employed، and all analyses were performed using excel and stata.results:  in 2023، using the budget share approach، the overall proportion of households experiencing che was estimated at 3.28% (95% confidence interval: 2.95–3.60)، with a higher prevalence observed among rural households (4.08%) compared to urban households (3.05%). furthermore، based on the mean positive overshoot، households incurring che spent، on average، 11.22% above the defined threshold، with rural households exhibiting slightly higher intensity (11.84%) than urban households (10.98%).conclusion: the rate of household exposure to che exceeds the targets set in national health policies. to enhance financial protection، efforts should focus on both reducing out-of-pocket health spending and expanding the depth of health insurance coverage، particularly for vulnerable groups.