الزامات زیرساختی گذار به نظام پرداخت مبتنی بر ارزش در بخش دیالیز ایران: یک تحلیل کیفی

مقدمه: همودیالیز رایج‌ ترین درمان جایگزین عملکرد کلیه در نارسایی پیشرفته کلیوی و بسیار پرهزینه است. یکی از راهکارهای مورد استفاده برای ارتقاء کارایی و کیفیت در خدمات دیالیز استفاده از نظام پرداخت مناسب است. مطالعه حاضر به بررسی زیرساخت‌های لازم برای حرکت به سمت پرداخت‌های مبتنی بر ارزش برای خدمات دیالیز می‌پردازد. روش‌کار: این مطالعه کیفی با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق با صاحب‌نظران و ذینفعان کلیدی سطوح مختلف نظام سلامت در سال 1400 انجام شد. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای قراردادی و نرم‌افزار maxqda  نسخه 2020 تحلیل شدند.یافته‌ها: داده‌‎ها پس از مصاحبه با 30 نفر از صاحب‌نظران و متخصصان حوزه پرداخت، شامل متخصصان دانشگاهی، نفرولوژیست‌ها، مسئولان وزارت بهداشت، سیاست‌گذاران، مدیران ارشد و میانی، و کارکنان سازمان‌های بهداشتی-درمانی و بیمه‌ای به اشباع نظری رسید. چهار طبقه اصلی و یازده زیر طبقه به عنوان الزامات زیرساختی شناسایی شدند. چهار حوزه اصلی شامل زیرساخت حکمرانی و نظارت با محورهای قانونمندی، نظارت اثربخش و پایش؛ زیرساخت منابع و توانمندسازی با مولفه‌های تامین مالی پایدار، جبران کمبود نیروی انسانی و آموزش؛ زیرساخت اطلاعاتی و فناوری با تاکید بر یکپارچگی داده‌ها، توسعه سامانه‌های پایش و همکاری چندذینفعی؛ و در نهایت راهبردهای اجرایی و پشتیبانی با تمرکز بر اجرای آزمایشی و حمایت از عوامل اجتماعی موثر بر سلامت مانند تغذیه به عنوان الزامات اساسی شناسایی شدند.نتیجه‌گیری: گذار به نظام پرداخت مبتنی بر ارزش در بخش دیالیز ایران، مستلزم تقویت همزمان و برنامه‌ریزی‌شده این چهار حوزه زیرساختی است و تاکید بر عدالت و پشتیبانی از بیماران محروم به عنوان عاملی کلیدی در موفقیت نظام جدید شناخته شد.

infrastructural prerequisites for transitioning to a value-based payment system in iran's dialysis sector: a qualitative analysis

introduction: hemodialysis is the most common renal replacement therapy for end-stage renal disease and is associated with high costs. implementing an appropriate payment system represents a key strategy for enhancing the efficiency and quality of dialysis services. this study aimed to identify the essential infrastructure required for transitioning toward value-based payments for dialysis services in iran.methods: this qualitative study was conducted in 2021 using in-depth، semi-structured interviews with key experts and stakeholders across different levels of the healthcare system. data were analyzed through conventional content analysis using maxqda software version 2020.results: data saturation was achieved after 30 interviews. analysis revealed four main categories of infrastructure requirements: governance and oversight infrastructure، encompassing regulatory frameworks، effective monitoring، and evaluation mechanisms; resource and empowerment infrastructure، involving sustainable financing، addressing human resource shortages، and comprehensive training; information and technology infrastructure، data integration، development of monitoring systems، and multi-stakeholder collaboration; and finally، executive and support strategies، focusing on pilot implementation and addressing social determinants of health such as nutrition.conclusion: the transition to a value-based payment system in iran's dialysis sector requires simultaneous and well-planned strengthening of these four infrastructure domains، with particular emphasis on equity and support for vulnerable patients as critical success factors.