بررسی عوامل اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی موثر بر مصرف مکمل‌های بارداری در زنان مراجعه‌کننده به مراکز جامع سلامت جنوب تهران

مقدمه: مصرف مناسب مکمل‌های بارداری مانند اسید فولیک، آهن و مولتی‌ویتامین، نقش حیاتی در پیشگیری از عوارض مادر و جنین دارد. با این حال، عوامل متعددی ممکن است بر پذیرش این مکمل‌ها تاثیر بگذارند. این مطالعه با هدف بررسی عوامل اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی موثر بر مصرف مکمل‌های بارداری در زنان باردار مراجعه‌کننده به مراکز جامع سلامت جنوب تهران انجام شد.روش‌کار: این مطالعه تحلیلی-توصیفی با رویکرد مقطعی در سال 1400 بر روی 104 زن باردار در نیمه دوم بارداری انجام شد. نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای دومرحله‌ای انجام شد و داده‌ها با پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری گردید. پس از تایید روایی و پایایی ابزار، داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار spss نسخه 25 و آزمون‌های آماری کای اسکوئر و آزمون دقیق فیشر تحلیل شدند.یافته‌ها: اکثر شرکت‌کنندگان این مطالعه ایرانی (59.6%)، خانه‌دار (88.5%) و دارای تحصیلات متوسطه (33.7%) بودند. میانگین سنی شرکت‌کنندگان 27.8 سال (با انحراف معیار 3.9) گزارش شد. میزان مصرف مکمل‌های اسید فولیک، آهن مولتی‌ویتامین به ترتیب 68.3%، 88.5% و 90.4% بود. تحلیل آماری نشان داد که مصرف اسید فولیک با سطح تحصیلات زن/همسر، ملیت و مراجعه منظم به مراکز بهداشتی در دوران بارداری ارتباط معنی‌داری دارد (p<0.05). سایر متغیرهای بررسی‌شده از جمله سن، وضعیت اقتصادی و سابقه بیماری، ارتباط آماری معنی‌داری با مصرف مکمل‌ها نداشتند.نتیجه‌گیری: عوامل اجتماعی و دسترسی به خدمات بهداشتی، به‌ویژه مراجعه منظم به مراقب سلامت، از مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های مصرف مکمل‌های بارداری هستند. برنامه‌های آموزشی و نظارتی باید به‌طور خاص بر زنان غیرایرانی، کم‌سواد و دارای تحصیلات پایین همسر متمرکز شوند. همچنین، تقویت سیستم پیگیری و مراقبت‌های دوره بارداری می‌تواند به بهبود الگوی مصرف مکمل کمک کند.

investigating economic، social، and health-related factors affecting the consumption of pregnancy supplements among women referred to comprehensive health centers in southern tehran

introduction: adequate intake of prenatal supplements—such as folic acid، iron، and multivitamins—plays a vital role in preventing maternal and fetal complications. however، various factors may influence adherence to these supplements. this study aimed to investigate the socioeconomic، sociodemographic، and healthcare-related factors associated with prenatal supplement use among pregnant women attending comprehensive health centers in southern tehran. methodology: this descriptive-analytical cross-sectional study was conducted in 2021 among 104 pregnant women in their second trimester. participants were selected through two-stage cluster sampling. data were collected using a researcher-developed questionnaire، which was validated for reliability and validity. statistical analysis was performed using spss version 25، employing chi-square and fisher's exact tests as appropriate. findings: the majority of participants were iranian (59.6%)، homemakers (88.5%)، and had completed secondary education (33.7%). the mean age of participants was 27.8 years (with a standard deviation of 3.9). the reported usage rates of folic acid، iron، and multivitamin supplements were 68.3%، 88.5%، and 90.4%، respectively. statistical analysis revealed that folic acid intake was significantly associated with the woman's or her spouse's educational level، nationality، and regular attendance at prenatal care visits (p < 0.05). other variables—including age، economic status، and medical history—showed no significant association with supplement use. conclusion: social factors and access to healthcare services—particularly consistent engagement with prenatal care—are key predictors of prenatal supplement consumption. educational and monitoring programs should specifically target non-iranian women، those with low literacy، and those whose spouses have low educational attainment. strengthening follow-up systems and routine antenatal care may further improve supplement adherence patterns.