تحلیل عوامل زمینه‌ای موثر بر سیاست‌گذاری استئوآرتریت در ایران: یک مطالعه کیفی مبتنی بر چارچوب لیشتر

مقدمه: استئوآرتریت یکی از شایع ترین اختلالات اسکلتی-عضلانی و علت اصلی ناتوانی در سالمندان است. در ایران، با وجود بار فزاینده این بیماری، پیشگیری و مدیریت آن با چالش‌های قابل توجهی در زمینه سیاست‌گذاری و پیاده‌سازی مواجه است. این مطالعه با هدف شناسایی و تحلیل عوامل زمینه‌ای موثر بر سیاست‌گذاری مرتبط با استئوآرتریت در ایران با استفاده از چارچوب لیشتر انجام شد.روش‌کار: این مطالعه کیفی از نوع تحلیل سیاست بود که در سال 1403 انجام شد. 20 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ذینفعان کلیدی شامل پزشکان، سیاست‌گذاران، پژوهشگران و کارشناسان بیمه انجام شد. داده‌ها با روش تحلیل چارچوب و نرم‌افزار maxqda نسخه 10 تجزیه و تحلیل شدند. قابلیت اعتماد از طریق تنوع شرکت‌کنندگان، اعتبارسنجی توسط خبرگان و بررسی موارد انحرافی تضمین گردید.یافته‌ها: پنج حوزه کلیدی در مورد عوامل زمینه‌ای سیاست استئوآرتریت در ایران شناسایی شد که شامل (1) عوامل موقعیتی، از جمله پیری جمعیت و افزایش بیماریهای غیرواگیر؛ (2) چالش‌های ساختاری-مدیریتی، مانند فقدان سیاست‌های عملیاتی، سامانه ثبت بیماری و منابع مالی؛ (3) موانع اجتماعی-فرهنگی مانند باورهای سنتی و سواد سلامت پایین؛ (4) محدودیت‌های سیاسی-قانونی شامل مورد توجه نبودن در سیاست‌گذاری و (5) عوامل بین‌المللی از جمله تحریم‌ها و توجه ناکافی جهانی به اختلالات اسکلتی-عضلانی. نتیجه‌گیری: استئوآرتریت در ایران هنوز در دستور سیاست‌گذاری قرار نگرفته و هیچ سیاست جامعی برای آن وجود ندارد. توسعه سیاست‌های موثر مستلزم توجه به عوامل چندبعدی زمینه‌ای و اصلاحات ساختاری در سیستم سلامت است.

analyzing contextual factors influencing osteorthritis policy development in iran: a qualitative study based on leichter's framework

background: osteoarthritis   is a prevalent musculoskeletal disorder and a leading cause of disability among the elderly. in iran، despite its high burden، osteoarthritis prevention and management face significant policy and implementation challenges. this study aimed to identify and analyze contextual factors influencing osteoarthritis -related policymaking in iran using leichter's framework within the walt and gilson policy triangle.methods: this qualitative policy analysis study was conducted in 2023. semi-structured interviews were conducted with 20 purposively selected key stakeholders، including physicians، policymakers، researchers، and insurance experts، until data saturation was achieved. data were analyzed using the framework method and maxqda software (version 10). trustworthiness was ensured through participant diversity، deviant case analysis، peer debriefing، and expert validation.results: five key contextual domains were identified: (1) situational factors، including population aging and rising ncds; (2) structural-managerial challenges، such as lack of operational policies، registries، and financial resources; (3) socio-cultural barriers like traditional beliefs and low health literacy; (4) political-legal constraints including policy neglect and sanctions; and (5) international influences، particularly the limited global attention to musculoskeletal disorders.conclusion: osteoarthritis imposes a heavy burden on iran's health system، yet it remains absent from national health agendas and no comprehensive policy exists. addressing these multifaceted contextual barriers is essential for developing and implementing effective osteoarthritis policies.