تحلیل فضایی دسترسی به تسهیلات مراقبت های درمانی با سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه مورد شهر یزد)

مقدمه: این مطالعه به بررسی توزیع تسهیلات درمانی در یزد با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (gis) برای ارزیابی دسترسی به این خدمات می‌پردازد. تسهیلات مورد بررسی شامل مطب‌های پزشکان عمومی و متخصص، بیمارستان‌های دولتی و خصوصی و خدمات اورژانس پیش بیمارستانی هستند.روش کار: این مطالعه توصیفی تحلیلی در سال 2022 انجام شده است. داده‌های مکانی مربوط به تسهیلات پزشکی، بیمارستان‌ها، خدمات اورژانس، توزیع جمعیتی و منطقه‌بندی شهری یزد جمع‌آوری شده و در قالب اکسل سازماندهی گردید. نقشه‌های توزیع برای هر نوع تسهیلات ایجاد گردید و شاخص‌ها و استانداردهای موجود از طریق مطالعات اسنادی شناسایی شدند. این داده‌ها با استفاده از مدل‌هایی مانند تحلیل نقاط داغ، پلیگون‌های تیسن، مدل two-step floating catchment و میانگین فاصله نزدیکترین همسایگی تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان‌دهنده آن است که میانگین فاصله بین مطب‌های پزشکان 346 متر و الگوی استقرار آنها بصورت خوشه ای، فاصله بین بیمارستان‌ها 1941 متر با الگوی تصادفی و فاصله بین واحدهای اورژانس 1534 متر با الگوی استقرار پراکنده است. عمده تمرکز مطب‌های پزشکان در منطقه تاریخی و بیمارستان‌ها و خدمات اورژانس عمدتاً در منطقه دو واقع شده‌اند که نقطه داغ و با تراکم بالای جمعیت است، در حالی که منطقه تاریخی به عنوان نقطه سرد با تراکم پایین جمعیت شناسایی می‌شود. امتیازات دسترسی نشان‌دهنده عدم تناسب بین توزیع تسهیلات درمانی و تراکم جمعیت است و نیاز قابل توجهی در مناطق یک، سه و چهار مشاهده می‌شود.نتیجه‌گیری: این مطالعه به سیاست‌گذاران سلامت و برنامه‌ریزان شهری در استفاده از gis برای مکان‌یابی تسهیلات بهداشتی درمانی در آینده کمک می‌کند و بهبود دسترسی و عدالت اجتماعی را هدف قرار می‌دهد.

spatial analysis of access to healthcare facilities using geographic information systems (case study of yazd city)

introduction: this study investigates the distribution of medical facilities in yazd using geographical information system (gis) to evaluate access to these services. the investigated facilities include general and specialist doctors' offices, public and private hospitals, and pre-hospital emergency services.methods: this descriptive analytical study was conducted in 2022. spatial data related to medical facilities, hospitals, emergency services, population distribution and urban zoning of yazd were collected and organized in excel format. distribution maps were created for each type of facility and existing indicators and standards were identified through document studies. these data were analyzed using models such as hot spot analysis, thiessen polygons, two-step floating catchment model, and average nearest neighbor distance.findings: the results show that the average distance between doctors' offices is 346 meters and their deployment pattern is clustered, the distance between hospitals is 1941 meters with a random pattern, and the distance between emergency units is 1534 meters with a scattered deployment pattern. the major concentration of doctors' offices in the historic district and hospitals and emergency services are mainly located in zone two, which is the hot spot with high population density, while the historic district is identified as the cold spot with low population density. the access scores show the disproportion between the distribution of treatment facilities and population density, and a significant need is observed in areas one, three and four.conclusion: this study helps health policy makers and urban planners in using gis to locate health care facilities in the future and aims to improve access and social justice.