تحلیل کیفی نقاط قوت و ضعف نظام مراقبت‌های اولیه سلامت ایران در مدیریت بیماری‌های غیرواگیر طی پاندمی کووید-19

مقدمه: با توجه به اهمیت پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر این مطالعه سعی دارد نقاط قوت و ضعف ارائه خدمات به بیماران مبتلا به بیماریهای غیرواگیر را در سطح اول ارائه خدمات سلامت در زمان بروز بحران‌هایی شبیه پاندمی کرونا بررسی نماید.روش کار: پژوهش کیفی حاضر با روش تحلیل محتوا در سال 1401 انجام شد و داده ها با مشارکت 11 نفر از صاحبنظران (مسئولان بیماریهای غیرواگیر از 11 دانشگاه علوم پزشکی در کشور ایران) از طریق مصاحبه فردی جمع آوری و با استفاده از نرم افزار maxqda تحلیل گردید.یافته‌ها: یافته‌ها نقاط قوت و ضعف کلیدی در ارائه خدمات به بیماران مبتلا به بیماری‌های غیرواگیر در دوران بحران کووید-19 را آشکار کرد. نقاط قوت شامل دسترسی موثر به جمعیت تحت پوشش از طریق شبکه بهداشت، سامانه ثبت بیماران، اجرای برنامه ایراپن، استفاده از دستگاه‌های پورتبل و افزایش اعتماد مردم بود. نقاط ضعف در دو دسته قابل تفکیک بودند: کاستی‌های برنامه‌ریزی مانند ثبت سطحی داده‌ها، بی‌اهمیتی مدیران نسبت به بیماری‌های غیرواگیر و گسترش ناکافی مراقبت‌های غیرحضوری، و چالش‌های سازمانی از جمله چندوظیفه‌گی پرسنل، خصوصی‌سازی پایگاه‌ها، ضعف سیستم ارجاع و کمبود نیروی انسانی و تجهیزات که تداوم و کیفیت مراقبت از بیماران مزمن را تضعیف کرد.نتیجه گیری: یافته‌ها نشان می‌دهند که ساختار شبکه بهداشتی و برنامه‌های نوآورانه (مانند ایراپن) به عنوان نقاط قوت، امکان تداوم نسبی خدمات را فراهم کردند، اما چالش‌های سیاستی (عدم اولویت‌دهی، درمان‌محوری) و محدودیت‌های سازمانی (چندپیشگی پرسنل، ضعف تله مدیسین) اثرات منفی قابل توجهی بر جای گذاشتند.[1]  package of essential noncommunicable diseases iran

qualitative analysis of the strengths and weaknesses of iran's primary healthcare system in managing non-communicable diseases during the covid-19 pandemic

introduction: given the critical importance of preventing and controlling non-communicable diseases (ncds)، this study aims to examine the strengths and weaknesses of healthcare service delivery for ncd patients at the primary healthcare level during crises such as the covid-19 pandemic.methodology: the present qualitative research was conducted with the content analysis method in 2022، and the data was collected with the participation of 11 experts (in charge of non-communicable diseases from 11 universities of medical sciences in iran) through individual interviews and analyzed using maxqda software.findings: analysis revealed key strengths and weaknesses in non-communicable disease (ncd) service delivery during the pandemic. strengths included effective population access through the primary healthcare network، patient registries، implementation of the irapen program، use of portable devices، and increased public trust. weaknesses fell into two categories: planning gaps—such as superficial data recording، low managerial priority for ncds، and limited telemedicine—and organizational challenges، including staff multitasking، privatization of health centers، weak referral systems، and shortages of personnel and equipment. these factors collectively undermined the continuity and quality of chronic care during the crisis.conclusion: findings indicate that the health network structure and innovative programs (such as ira-pen) served as key strengths that enabled the relative continuity of services. however، policy-related challenges (such as lack of prioritization and a treatment-oriented approach) and organizational limitations (including staff multitasking and weaknesses in telemedicine infrastructure) have had significant negative impacts.