واکاوی نقش مجله الازهر در تبیین هویت گفتمان تقریب مذاهب اسلامی

در میانه‌های قرن بیستم میلادی، «مجله ‌الازهر» نقش موثری بر تبیین هویت گفتمان تقریب بین مذاهب اسلامی داشت. این مجله از سوی دانشگاه الازهر مصر منتشر می­‌شد که در آن زمان از آزادی عمل در سیاست‌گذاری آموزشی برخوردار بود و این آزادی عمل در مجله ‌الازهر هم متبلور گشت. پرسش اصلی این پژوهش این است که مجله الازهر چگونه از سازوکارهای گفتمانی همچون «غیریت‌سازی»، «برجسته‌سازی»، «حاشیه‌رانی» و به تبع آن «مفصل‌بندی» فعالیتها و افکار کنشگران این گفتمان، در تبیین جایگاه هویت گفتمان تقریب و نهادهای برآمده از آن مانند دارالتقریب، استفاده کرده است؟ پژوهش پیش رو تلاش نموده است براساس داده­‌های جمع­‌آوری شده از منابع کتابخانه­‌ای و بررسی شمارگانی از مجله ‌الازهر که بین سالیان 1937 تا 1960م منتشر گردیده و نیز رصد فعالیت کنشگران فعال در این گفتمان، چگونگی کاربست سازوکارهای گفتمانی را در مفصل‌بندی هویت گفتمان تقریبی واکاوی نماید. در پایان به این نتیجه رسیده است که رویکرد «فلسفی» و «اخلاقی» علت اصلی انتشار اندیشه تقریب در مجله الازهر بوده است. به این ترتیب، ظرفیت ایجاد گفتمان تقریبی با رنگ و ‌بوی فلسفی و اخلاقی بر مبنای تشابهات میان‌مذهبی و تسامح نسبت به تفاوتهای ظاهری، مهم‌ترین دستاورد این کار پژوهشی به‌شمار می‌آید.

analyzing the role of al-azhar magazine in explaining the identity of the discourse of approximation of islamic denominations

in the middle of the 20th century, al-azhar magazine played an effective role in explaining the identity of the discourse of rapprochement between islamic denominations. this magazine was published by al-azhar university in egypt, which at that time had freedom of action in educational policy-making, and this freedom of action crystallized in al-azhar magazine. the main question of this research is how al-azhar magazine uses discourse mechanisms such as otherization, prominence, marginalization and, accordingly, articulation of the activities and thoughts of the actors of this discourse, in explaining the place of the identity of the discourse of approximation and the institutions arising from it. like dar al-taqrib, used? based on the data collected from library sources and the review of issues from al-azhar magazine published between 1937 and 1960, as well as monitoring the activities of activists in this discourse, the following research has tried to analyze the application of discourse mechanisms in the elaboration of the identity of the approximate discourse. in the end, it has been concluded that the philosophical and ethical approach was the main reason for the publication of the idea of approximation in al-azhar magazine. in this way, the capacity to create an approximate discourse with a philosophical and moral flavor based on inter-religious similarities and tolerance towards apparent differences is considered the most important achievement of this research work.