مبانی و ادله فقهی تعدیل قرارداد از دیدگاه مذاهب اسلامی

تعدیل قرارداد در حقوق ایران از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و حقوقدانان و فقها در مباحث خود به آن پرداخته‌اند. تعدیل در اقسام مختلفش مثل تعدیل قراردادی، تعدیل قانونی و تعدیل قضائی راهگشای بسیاری از عقود و قراردادهاست. تعدیل قرارداد جهت عادلانه ساختن قرارداد و تامین مصالح اجتماعی و حمایت از فرد زیان‌دیده وضع می‌شود. در زمینه مبانی فقهی و حقوقی تعدیل قرارداد به مواردی اشاره ‌شده که مهمترین آنها عبارت‌اند از: قاعده لاضرر، قاعده عسر و حرج، نظریه غبن حادث و نظریه شرط ضمنی از جمله این موارد است که هرکدام مبانی و مستنداتی از قبیل قرآن، سنت، اجماع و عقل دارند. اصولاً بحث از تعدیل قرارداد زمانی معنا دارد که تعادل و توازن میان تعهدات مقابل مخدوش شده باشد. طبیعی است که تصور چنین وضعیتی در قرارداد که میان انعقاد و تکمیل اثر آن فاصله‌ای نباشد، یا فاصله‌ زمانی اندکی باشد، بسیار بعید است، در حالی ‌که قراردادهای مستمر، همیشه آبستن رویارویی با حوادثی هستند که می‌توانند تعادل تعهدات طرفین را مختل سازند. پژوهش در زمینه تعدیل قرارداد می‌تواند بستری مناسب برای حقوقدانان ایجاد نماید که قاعده یا قواعدی مناسب برای تعدیل قرارداد را نظریه‌پردازی و ایجاد نماید. هم چنین به دادرس کمک می‌کند که با توجه به سکوت و خلا قانونی و قراردادی، به کمک قاعده و نظریه موصوف نسبت به تعدیل قراردادها اقدام کنند و نیز بررسی انواع شروط تعدیل‌کننده‌ قراردادی و میزان تاثیرگذاری و صحت‌وسقم هر کدام از آنها در حقوق ایران می‌تواند نقش به سزایی برای مردم جهت تنظیم صحیح و دقیق قراردادهای طولانی‌مدت داشته باشد و نیز تطبیقی و مقارانه ای بودن، بررسی مبانی فقهی از دیدگاه مذاهب اسلامی و ادله ای که در زمینه تعدیل قراردادها وجود دارد، از جنبه های جدید و نوآوری تحقیق است.

basics and jurisprudential evidences of contract modification from the viewpoint of islamic denominations

contract modification has a special place in iranian law and lawyers and jurists have discussed it in their discussions. adjustment in its various types, such as contractual adjustment, legal adjustment and judicial adjustment, are the way forward for many contracts and agreements. the adjustment of the contract is made in order to make the contract fair and provide social benefits and support the injured person. in the field of jurisprudence and legal foundations of contract modification, the most important ones are: the rule of non-harm, the rule of difficulty and hardship, the theory of theft of an accident and the theory of an implied condition. and they have reason. basically, the discussion of adjusting the contract is meaningful when the balance between the obligations of the opposite party is disturbed. it is natural that it is very unlikely to imagine such a situation in a contract where there is no gap between the conclusion and the completion of its effect, or a short time gap, while continuous contracts are always pregnant with facing events that can disturb the balance of the obligations of the parties. research in the field of contract modification can create a suitable platform for lawyers to theorize and create a suitable rule or rules for contract modification. also, it helps the judge to adjust the contracts with the help of the above-mentioned rule and theory, considering the silence and legal and contractual void, as well as examining the types of contractual adjusting conditions and the degree of influence and correctness of each of them in iranian law. it is important for the people to set up long-term contracts correctly and accurately, as well as being comparative, examining the foundations of jurisprudence from the point of view of islamic denominations and the evidences that exist in the field of adjusting contracts are new and innovative aspects of research.