تجربیات جهانی در‌زمینه تقویت نظام مراقبت‌های اولیه سلامت در مقابله با شرایط بحرانی: مروری نظام‌مند بر مطالعات و ارائه یک الگو برای ایران

زمینه و هدف: در طول 2 دهه گذشته چندین مورد اپیدمی منطقه‌ای و جهانی رخ داده است. بر‌اساس تجربیات جهانی، نظام‌های سلامت در خط مقدم مقابله با این شرایط قرار دارند که همین امر موجب افزایش تاکید بر تقویت نظام مراقبت‌های اولیه سلامت باهدف پیشگیری و مقابله اثربخش با این رخدادهای نامطلوب شده است. هدف این مطالعه مرور نظام‌مند مطالعات علمی و همچنین گزارش‌های منتشرشده در‌زمینه تقویت مراقبت‌های اولیه سلامت برای مقابله با شرایط بحرانی و ارائه یک الگو برای ایران است.روش بررسی: در ابتدا جست‌وجوی مطالعات منتشرشده در پایگاه‌های داده وب‌آو ‌ساینس، اسکوپوس، پابمد ام‌بیس در بازه زمانی 1990 تا 2021 با هدف شناسایی مطالعات مرتبط و با کلیدواژه‌های مناسب انجام شد. در گام دوم با هدف افزایش جامعیت نتایج پژوهش اسناد و گزارش‌های منتشرشده توسط سازمان‌های بین‌المللی یا وزارت‌های بهداشت کشورهای مختلف نیز بررسی شدند. کیفیت مقالات با استفاده از چک‌لیست strobe بررسی شدند.یافته‌ها: درمجموع 9 مطالعه و 5 گزارش مرتبط با تقویت مراقبت‌های اولیه سلامت برای مقابله با شرایط بحرانی واجد شرایط ورود به مطالعه بودند. اطلاعات گردآوری‌شده در 4 گروه دسته‌بندی شدند: الف) تقویت ظرفیت‌های نظام سلامت؛ ب) افزایش مشارکت جامعه در نظام سلامت و تقویت اعتماد آن‌ها به بخش سلامت؛ پ) تضمین دسترسی به خدمات سلامت؛ ت) افزایش توانمندی کارکنان سلامت در مواجهه با بحران‌ها. بر‌اساس شواهد به‌دست‌آمده تقویت نظام مراقبت‌های اولیه سلامت مستلزم بهبود این 4 مورد است.نتیجه‌گیری: بر‌اساس یافته‌های پژوهش حاضر نظام مراقبت‌های اولیه سلامت می‌تواند نقش موثرتری در مقابله با شرایط اضطراری مختلف داشته باشد. تدوین برنامه‌های اقدام ملی با مشارکت طیف گسترده‌ای از ذی‌نفعان و بازیگران مختلف یکی از مهم‌ترین اقدامات جهت تحقق این هدف است. همچنین می‌بایست تاکید ویژه‌ای بر تقویت ارتباط میان نظام سلامت و جامعه صورت گیرد.

strategies for strengthening the primary health care system in dealing with emergency situations: a systematic review

background and objectives: several pandemics and epidemics have occurred in the last two decades. based on global experiences, emphasis has been placed on strengthening the primary health care (phc) system for preventing or dealing with adverse events. in this study, we aim to systematically review the studies conducted in different countries on strengthening the phc system to deal with emergency situations to provide a model for iran’s phc system.methods: in this review study, related studies published from 1990 to 2021 were first searched using related keywords in web of science, scopus, pubmed, and embase databases. documents and reports published by international organizations or health centers of different countries were also examined. the quality of the articles and reports was examined using the strobe checklist.results: nine articles and five reports were included in the study. four strategies for strengthening the phc system were identified: a) strengthening the capacity of the health system, b) increasing public participation and public trust in the health sector, c) ensuring access to health services, and d) increasing the capability of healthcare workers in facing crises.conclusion: developing national plans with the participation of people and different actors is one of the most important measures to strengthen the phc system of the country. also, special emphasis should be placed on strengthening the relationship between the health system and society.