تاثیر عوامل سازمانی و مدیریتی بر شاخصهای مهندسی تابآوری یکپارچه: مطالعه موردی در یک مجتمع پتروشیمی در راستای ارتقا سلامت شاغلین

مقدمه و هدف: مهندسی تاب‌آوری یکی از رویکردهای نوین در علم ایمنی است که به ظرفیت ذاتی سیستم‌ها در مواجهه با شرایط پیش‌بینی شده و غیر‌منتظره اشاره دارد. هدف این مطالعه، بررسی میزان تاثیر عوامل مدیریتی و سازمانی بر شاخص‌های مهندسی تاب‌آوری یکپارچه در یک مجتمع پتروشیمی است.روش‌ کار: این پژوهش توصیفی - مقطعی، در سال 1400، در یکی از صنایع پتروشیمی استان کرمانشاه انجام شد. نمونه‌گیری به روش تصادفی طبقه‌ای انجام گرفت و 200 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل؛ پرسش‌نامه مهندسی تاب‌آوری یکپارچه (27 گویه) و پرسش‌نامه عوامل مدیریتی و سازمانی (6 گویه) بود. روایی محتوایی ابزارها از طریق نسبت روایی محتوا و شاخص روایی محتوا و پایایی آن‌ها از طریق آزمون-بازآزمون و ضریب آلفای کرونباخ تایید گردید. آنالیز داده‌ها توسط نرم‌افزار آماری spss  نسخه 28 در سطح معنی‌داری 5 درصد و رویکرد تحلیل پوششی داده‌ها انجام گردید.یافته‌ها: نتایج نشان داد عوامل سازمانی با میانگین نمره 7.08، نسبت به عوامل مدیریتی با میانگین 6.65، تاثیر بیشتری بر مهندسی تاب‌آوری یکپارچه دارند. در تحلیل پوششی داده‌ها، 160 واحد در شرایط سازمانی و 146 واحد در شرایط مدیریتی به‌عنوان کارآمد شناخته شدند. همچنین بین شاخص فرهنگ یادگیری و عوامل سازمانی رابطه مثبت و معناداری وجود داشت (0.499=r² ،0.277،β). در رتبه‌بندی شاخص‌ها، تعهد مدیریت با بالاترین میانگین نمره و آگاهی موقعیتی با پایین‌ترین نمره به ترتیب قوی‌ترین و ضعیف‌ترین شاخص‌های تاب‌آوری ارزیابی شدند.نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها، تمرکز بر تقویت عوامل سازمانی و بهبود شاخص‌های کلیدی همچون فرهنگ یادگیری و تعهد مدیریت، می‌تواند به ارتقا سطح تاب‌آوری در سازمان‌های پیچیده، مانند صنایع پتروشیمی، کمک شایانی نماید. سطح کلی تاب‌آوری در مجتمع مورد مطالعه، بالاتر از حد متوسط ارزیابی شد.

the impact of organizational and managerial factors on integrated resilience engineering indicators: a case study in a petrochemical complex aimed at enhancing employee’s health

introduction and purpose: resilience engineering is a modern approach in safety science that focuses on the intrinsic capacity of systems to respond effectively to both anticipated and unanticipated conditions. this study aimed to investigate the extent to which organizational and managerial factors influence the indicators of integrated resilience engineering in a petrochemical complex.methods: this descriptive cross-sectional study was carried out in 2021 in one of the petrochemical industries located in kermanshah province, iran. a stratified random sampling method was used to select a sample of 200 participants. data was collected using two structured questionnaires: a 27-item integrated resilience engineering questionnaire and a 6-item organizational and managerial factors questionnaire. the validity of the tools was confirmed through the content validity ratio (cvr) and content validity index (cvi), and reliability was assessed using test-retest procedures and cronbach’s alpha. data analysis was conducted using spss software (version 28) at a 5% significance level, and efficiency was evaluated through the data envelopment analysis (dea) method.results: findings revealed that organizational factors had a greater influence on integrated resilience engineering, compared to managerial factors, with mean scores of 7.08 and 6.65, respectively. based on the dea, 160 units were classified as efficient under the organizational condition, whereas only 146 units met the efficiency threshold when managerial factors were considered. moreover, a statistically significant and positive correlation was observed between organizational factors and the learning culture indicator (β=0.499, r²=0.277). in the ranking of resilience indicators, management commitment emerged as the most robust indicator, while situation awareness received the lowest mean score.conclusion: given the findings, strengthening organizational factors, particularly the learning culture and management commitment, can substantially enhance resilience in complex systems, such as the petrochemical industries. overall, the level of resilience in the studied complex was rated above average, indicating a promising foundation for further improvement through targeted interventions.