تحلیل روابط ساختاری گرایش به مصرف مواد در نوجوانان: نقش بدرفتاری کودکی، سبک های فرزندپروری و میانجی گری تکانشگری

مقدمه و هدف: گرایش به مصرف مواد در نوجوانان تبدیل به یک مسئله مهم در سطح فردی‌اجتماعی شده است و فرد مبتلا به اعتیاد هزینه‌های گزافی برای خانواده، سیستم آموزش و بهداشت دارد؛ بنابراین، این مطالعه با هدف بررسی روابط ساختاری گرایش به مصرف مواد براساس بدرفتاری دوران کودکی و سبک‌های فرزندپروری با نقش میانجی تکانشگری در نوجوانان انجام شد.روش‌ کار: روش این مطالعه، همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در مدارس متوسطه اول و دوم در سال تحصیلی 1402-1401 بود؛ که از میان آن‌ها 210 دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با پرسش‌نامه بدرفتاری دوران کودکی فیدل (fidel psychological maltreatment) (1989)، پرسش‌نامه سبک‌های فرزندپروری بامریند baumrind (1973)، پرسش‌نامه تکانشگری بارت barrett’s impulsivity (1995) و پرسش‌نامه گرایش به مصرف مواد فرجاد (1385) جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزار 25 spss و 18.8 lisre تجزیه‌و‌تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد اثر مستقیم متغیرهای بدرفتاری دوران کودکی (0.36= b؛0.01>p)، سبک فرزند‌پروری سهل‌گیرانه (0.17= b؛ 0.01>p) و استبدادی (0.14= b؛0.01>p) بر گرایش به مصرف مواد و تکانشگری مثبت و معنادار و اثر مستقیم سبک فرزندپروری مقتدرانه (0.13-= b؛0.01>p) بر گرایش به مصرف مواد و تکانشگری منفی و معنادار است. همچنین متغیر تکانشگری (0.26= b؛0.01>p) بر گرایش به مصرف مواد نیز اثر مثبت و معنادار داشت. شاخص نیکویی برازش (gfi) برابر 0.87و شاخص ریشه میانگین مربعات خطا برابر (rmsea) 0.045 است.نتیجه‌گیری: بدرفتاری و سبک‌های فرزندپروری سهل‌گیرانه و استبدادی همراه با تکانشگری می‌توانند گرایش به مصرف مواد را در فرد به وجود آورند. توجه والدین در به کار بردن سبک تربیتی مناسب و شناسایی صفت تکانشگری در نوجوانان، می‌تواند از گرایش به مصرف مواد در نوجوانان پیشگیری کند.

structural relationship analysis of substance use tendencies in adolescents: the role of childhood maltreatment, parenting styles, and the mediating role of impulsivity

introduction and purpose: the tendency to use drugs in adolescents has become an important issue at the individual-social level, and an addicted person imposes enormous costs on the family, as well as the education and health systems. therefore, this study aimed to investigate the structural relationships between the tendency to use drugs based on childhood maltreatment and parenting styles with the mediating role of impulsivity in adolescents.methods: this correlational study was conducted based on structural equation modeling. the statistical population included students studying in junior and senior high schools in the academic year 1401-02. in total, 210 students were selected using the cluster sampling method. data were collected utilizing fidel’s childhood maltreatment questionnaire (1989), baumrind’s parenting styles questionnaire (1973), barrett’s impulsivity questionnaire (1995), and farjad’s substance use propensity questionnaire (2006). the data were analyzed using pearson’s correlation test and structural equation modeling in spss software (version 25) and lisrel software (version 8.8). results: the results showed that the direct effect of childhood maltreatment variables (b=0.36; p<0.01), permissive parenting style (b=0.17; p<0.01), and authoritarian parenting style (b=0.14; p<0.01) on the tendency to use drugs and impulsivity is positive and significant, and the direct effect of authoritative parenting style (b=-0.13; p<0.01) on the tendency to use drugs and impulsivity is negative and significant. moreover, the impulsivity variable (b=0.26; p<0.01) also had a positive and significant effect on the tendency to use drugs. the goodness of fit index was 0.87 and the root mean square error index was 0.045.conclusion: maltreatment, as well as permissive and authoritarian parenting styles along with impulsivity, can create a tendency to use drugs in an individual. parents’ attention to using an appropriate parenting style and identifying impulsive traits in adolescents can prevent a tendency to use drugs in adolescents.