یک رویکرد ترکیبی نوین جهت مکان‌یابی لاکرهای هوشمند در سیستمهای تحویل: راهکاری برای بهبود عملکرد لجستیک شهری (مطالعه موردی: شهرستان بابل)

هدف: این پژوهش به بررسی چالش‌های ناشی از رشد تجارت الکترونیک، از جمله افزایش هزینه‌های عملیاتی، تاخیر در تحویل، ترافیک و اثرات زیست‌محیطی می‌پردازد. هدف اصلی، یافتن راهکاری برای بهبود لجستیک شهری از طریق مکان‌یابی بهینه لاکرهای هوشمند است. این لاکرها به‌عنوان یکی از روش‌های نوین تحویل، با استقبال عمومی مواجه شده‌اند، اما موفقیت آن‌ها مستلزم انتخاب مکان‌های مناسب است که می‌تواند باعث افزایش رضایت مشتری، کاهش زمان تحویل و بهبود عملکرد شبکه لجستیک شود.روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش، چارچوب تصمیم‌گیری چندمعیاره‌ای ارایه شده است که از روش بهترین-بدترین سلسله‌مراتبی (hbwm) برای تعیین وزن معیارها و زیرمعیارها و از روش marcos برای رتبه‌بندی مکان‌های پیشنهادی استفاده می‌کند. این چارچوب، معیارهایی مانند راحتی، دسترسی، تاب‌آوری و تاثیرات زیست‌محیطی را برای ارزیابی مکان‌ها در نظر می‌گیرد. شهرستان بابل به‌عنوان مطالعه موردی برای اعتبارسنجی این روش انتخاب شده است.یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که این روش ترکیبی، مکان‌های بهینه‌ای برای نصب لاکرهای هوشمند شناسایی می‌کند. معیارهای راحتی و دسترسی بیشترین اهمیت را دارند، درحالی‌که خصوصیات فیزیکی کمترین تاثیر را دارند. همچنین مشخص شد که نصب لاکرها در مکان‌های مناسب می‌تواند زمان تحویل را کاهش داده و پایداری شهری را تقویت کند. در این مطالعه، مرکز خرید شهریار در بابل به‌عنوان بهترین مکان برای نصب لاکرهای هوشمند انتخاب شد.اصالت/ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش از نظر روش‌شناسی نوآورانه بوده و برای نخستین‌بار به مکان‌یابی لاکرهای هوشمند در ایران می‌پردازد. با ارایه چارچوبی مبتنی بر روش‌های hbwm و marcos، این مطالعه راهکاری کاربردی برای ارتقای سیستم لجستیک در مرحله آخر تحویل ارایه می‌دهد و نقش مهمی در بهبود پایداری و کارایی شبکه‌های تحویل دارد.

a novel hybrid approach for smart locker location in delivery systems: a solution for enhancing urban logistics performance (case study: babol county)

purpose: e-commerce has transformed global retail، increasing demand for faster deliveries and straining urban logistics systems. this study examines e-commerce's growing challenges، including high operational costs، delivery delays، traffic congestion، air pollution، and electronic waste. alternative delivery methods are one of the best ways to address these issues. smart lockers are becoming popular for convenient delivery. if the right locations are chosen، this method can improve customer satisfaction، delivery times، and network performance. this paper seeks to design a smart locker network by locating the best facilities to solve last-mile delivery issues.methodology: this study uses mcdm to determine smart locker installation locations. the hierarchical best-worst method (hbwm) weights criteria and sub-criteria، and the measurement of alternatives and ranking according to compromise solution (marcos) ranks candidate locations. this method evaluates candidate locations based on convenience، accessibility، resilience، social، environmental، and physical factors. validate and implement the approach with a babol، iran، case study.findings: the hybrid approach found the best babol smart locker locations. the results also showed that convenience and accessibility are more important than physical characteristics when choosing locations. installing smart lockers in optimal locations reduces delivery times and improves urban sustainability. finally، shahriar shopping center was chosen as the best location for installing a smart locker network in babol after evaluating criteria، analysis results، and candidate locations.originality/value: this study uses the marcos method and the hbwm to calculate the weight of criteria and sub-criteria to select optimal smart locker locations، a novel approach in the literature. it addresses iran's smart locker location issue for the first time. this research provides a practical solution to improve last-mile delivery logistics efficiency by considering optimal placement factors.