تحلیل اقتصاد سیاسی بین‌الملل در ارتباط با مهاجرت‌های جهانی

رصد فرایند مهاجرت در ایران نشان می‌دهد که ایران هم به دلایل مختلف اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و هم به دلیل جایگاه خاص ژئوپلیتیکی از منظر جابه‌جایی‌های بین‌المللی به‌عنوان کشوری مهاجرفرست و مهاجرپذیر شناخته می‌شود. به‌رغم اهمیت تهدید‌ها و چالش‌های پدیده مهاجرت و به دنبال آن، پیامدهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، در سطح سیاست‌گذاری در کشور به شکل نظام‌مند به این موضوع پرداخته نشده و در قوانین و سیاست‌های مربوط به جمعیت نیز مدیریت مهاجرت کم‌رنگ بوده است. نگاه به روند مهاجرفرستی و مهاجرپذیری در دهه‌های اخیر حاکی است که خلا نهاد و مرجع تخصصی رسمی برای مهاجرت، فقدان رویکرد مشخص در مواجهه با مدیریت مهاجرت در دولت‌ها، رویکرد تهدید‌انگارانه در برابر مهاجرت نخبگان، فقدان ارتباط مشخص میان چشم‌انداز و توسعه نیروی انسانی کشور با سیاست‌های مهاجرتی، ضعف در جمع‌آوری و تحلیل داده‌های مهاجرتی و چالش‌های مهاجرپذیری و ادغام اجتماعی مهاجران از مهم‌ترین موانع و چالش‌های اقتصاد ایران در عدم کارآمدی حکمرانی مهاجرت بوده است. براین‌اساس، تدوین سیاست مهاجرتی جامع، تطبیق سیاست‌های مهاجرتی با نیازهای بازار کار، توسعه سیستم‌های جامع اطلاعاتی مهاجرتی، تسهیل بازگشت استعداد‌ها و سرمایه‌های فکری به داخل کشور، تقویت ظرفیت دیپلماسی مهاجرت و همکاری‌های بین‌المللی می‌تواند از مهم‌ترین ملاحظات سیاستی برای حکمرانی بهتر پدیده مهاجرت در کشور باشد.