طالبان و تهدیدات امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر عوامل زیست‌محیطی هیرمند (طراحی یک مدل عملگرا)

با شکل‌گیری مرحله‌ دوم حکومت طالبان بر افغانستان درسال 2021، یکی از نخستین مساعی رهبران آن ارائه‌ تصویری موجه، صلح طلب و بدور از هرگونه اندیشه‌ها و سیاست‌های بنیادگرایانه و تنش‌زا با کشورهای همسایه و جهان بوده است. این در حالی است که کماکان مسائل مهمی همچون حقابه‌ آب هیرمند به موضوعی مناقشه‌انگیز در روابط در کشور مبدل شده است به نحوی که تهدیدات زیست‌محیطی ناشی از آب هیرمند به تهدیدات امنیتی بالقوه‌ای برای جمهوری اسلامی ایران مبدل شده است. هدف پژوهش حاضر، طراحی یک مدل عملگرا از تهدیدات امنیتی طالبان علیه جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر عوامل زیست محیطی هیرمند است.پژوهش حاضر، از نظر هدف، توسعه‌ای؛ از لحاظ رویکرد، کیفی و بر اساس فراترکیب انجام می‌شود.جامعه‌ آماری پژوهش، شامل مجموعه مقالاتی است که دربازه‌ سال‌های 1396 تا 1402 شمسی و باموضوعیت آب هیرمند، مسائل امنیتی و زیست محیطی آن به چاپ رسیده‌اند.نویسندگان با جستجو در میان پایگاه‌های علمی مطرح داخلی تعداد 46 مقاله را از میان 160 مقاله برگزیده و پس‌ از تحلیل‌ محتوای آنها، مقوله‌ها و مفاهیم استخراج شده و اولویت‌‌سنجی آنان نیز با بهره‌گیری از روش آنتروپی شانون انجام شد.براساس یافته‌های پژوهش، 28 مفهوم د قالب‌ 8 مقوله‌ شناسایی‌ و‌ در قالب دو دسته تهدیدات سیاسی حقوقی و ژئوپلیتیکی زیست‌محیطی دسته‌بندی شدند تهدیدات سیاسی حقوقی به ترتیب شامل:باجگیری سیاسی، عدم پایبندی به قوانین حقوقی، افزایش تحرکات امنیتی و سیاسی نیروی‌های گریز ازمرکز و تهدیدات ژئوپلیتیکی زیست‌محیطی شامل: تنش‌های هیدروپلیتیکی، توسعه‌ پروژه‌های سدسازی در افغانستان، انحراف در مسیرآب هیرمند، تهدید بیش ازپیش ریزگردها واضمحلال اقتصاد و کشاورزی منطقه‌ بلوچستان.

taliban and security threats against the islamic republic of iran with an emphasis on hirmand’s environmental factors (designing a pragmatic model)

this current research aims to design a pragmatic model of the security threats of the taliban against the islamic republic of iran, emphasizing the environmental factors of hirmand. the current research is developmental in terms of its purpose; in terms of approach, it is done qualitatively and based on metacomposition. based on this, the statistical population of the research includes a collection of articles that were published from 1392 to 1402 on the subject of hirmand water, its security, and environmental issues. the authors selected 42 articles from among 160 articles by searching among prominent domestic scientific databases. after analyzing their content, categories and concepts were extracted and their prioritization was done using shannon’s entropy method. based on the research findings, 28 concepts were identified in 8 categories and classified in the form of two categories of political legal and geopolitical environmental threats. political legal threats include political blackmail, non compliance with legal laws, increased security and political movements of centrifugal forces, and geopolitical environmental threats including hydro political tensions, development of dam projects in afghanistan, deviation in the hirmand water path, the threat of before the micro dusts and the destruction of the economy and agriculture of baluchistan region.