اثرات زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی حفر چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق بر سکونتگاه های روستایی دشت سده

مقدمه: پس از حفر چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق در دشت‌های خراسان جنوبی در دشت سده نیز چاه‌های متعددی حفر گردید. این روند از مدرنیزاسیون که مبتنی بر مدل توسعه برون‌زا شکل‌گرفته سبب تغییر و تحولاتی در محیط‌زیست طبیعی و انسانی شده است. پژوهش حاضر به بررسی اثرات زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی حفر چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق در سکونتگاه‌های دشت سده در خراسان جنوبی می‌پردازد.هدف: هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی اثرات زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی حفر چاه های عمیق و نیمه‌عمیق بر سکونتگاه‌های روستایی دشت سده است.روش شناسی: بر، مبنای هدف تحقیق کاربردی بوده و به روش توصیفی – تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری این تحقیق 2487 خانوار از روستاهای ساکن در منطقه موردمطالعه است که با استفاده از فرمول کوکران نمونه‌ای به‌اندازه 333 نفر انتخاب گردید. جهت جمع آوری اطلاعات از پرسش‌نامه ساخته محقق استفاده شد. پایایی پرسش‌نامه با استفاده از روش آلفای کرونباخ، مقدار این ضریب به کمک نرم‌افزار محاسبه و مورد قبول واقع شد. پس از جمع‌آوری داده ها از نمونه معرف جامعه، برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از فنون توصیفی، فنون استنباطی علم آمار استفاده شد. در سطح آمار استنباطی از روش آزمون تی جهت آزمون فرضیات و با استفاده از نرم‌افزار spss به تحلیل نتایج پرداخته شد.قلمرو جغرافیایی: جامعه آماری تحقیق شامل تعداد خانوارهایی که در محدوده دشت موردمطالعه قرار دارند؛ بنابراین جامعهٔ آماری این تحقیق، طبق آمار سال 95 شامل 16 روستا با جمعیتی تعداد 2487 خانوار جمعیت دارد. این سکونتگاه‌ها شامل یک نقطه شهری و 14 روستا که از نظر تقسیمات سیاسی در شهرستان های قائنات و در شهرستان بیرجند واقع شده‌اند و شامل دهستان های القورات شاخنات و دهستان سده واقع در بخش سده و شهرستان قاینات است. یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان داده از دیدگاه پاسخگویان بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی با حفر چاه های عمیق و نیمه عمیق باعث بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی در سکونتگاه‌های روستایی در دشت سده شده است؛ ولی بااین‌حال حفر چاه‌های عمیق منجر به بروز مشکلات زیست‌محیطی ساکنین دشت سده شده است.نتیجه‌گیری: با عنایت به اینکه بیشترین میزان خسارت ناشی از برداشت بی‌رویه آب در بخش زیست‌محیطی اتفاق افتاده جهت جلوگیری از بحران زیست‌محیطی مدیریت جامع آب مبتنی بر میزان بهره‌برداری بدون خسارت با تغییر در شیوه‌های آبیاری و تغییر الگوی کشت پیشنهاد می‌شود.

the environmental, economic and social effects of digging deep and semi-deep wells on rural settlements in the sadeh plain

introduction:i. this paper examines the environmental, economic, and social effects of digging deep and semi-deep wells in the settlements of sedeh plain in southern khorasan.objectives:the main goal of the current research is to investigate the environmental, economic and social effects of digging deep and semi-deep wells on rural settlements in the sadeh plain.methodology: the statistical population of this research is 2487 households from the villages living in the study area, and a sample size is 333 people was selected geographical territory: the statistical community of the research includes the number of households that are studied in the plains, so the statistical community of this research, according to the statistics of 2017, includes 16 villages incloud 2487 households. .results: the results of the research showed that from the point of view of the respondents, the use of underground water resources by digging deep and semi-deep wells has improved the economic and social situation in the rural settlements in sadeh plain, however, digging deep wells has led to the occurrence of environmental problems of the residents of sedeh plain has increasedconclusion: considering that the highest amount of damage caused by excessive water harvesting has happened in the environmental sector, in order to prevent the environmental crisis, comprehensive water management based on the amount of exploitation without damage by changing the irrigation methods and changing the cultivation pattern is suggested.households that are studied in the plains, so the statistical community of this research, according to the statistics of 2017, includes 16 villages incloud 2487 households. these settlements include an urban point and 14 villages, which are located in qaenat and birjand counties in terms of political divisions, and include alghorat, shakhenat rural agllomerat and sadeh villages located in sadeh and qaynatcounties. results: the results of the research showed that from the point of view of the respondents, the use of underground water resources by digging deep and semi-deep wells has improved the economic and social situation in the rural settlements in sadeh plain, however, digging deep wells has led to the occurrence of environmental problems of the residents of sedeh plain has increased .