واکاوی ژئومورفولوژی دامنه های شرقی ارتفاعات تالش (فرسایش قهقرایی) و پیامدهای آن بر دامنه غربی مشرف به دشت اردبیل(اسارت و انحراف) (مطالعه موردی: حوضه آستاراچای تا آق‌چای در شمال غرب استان گیلان)

مقدمه: روند شمالی – جنوبی ارتفاعات تالش در کنار دیگر ویژگی‌های طبیعی‌ آن تاثیر عمده‌ای بر سیستم ژئومورفولوژی محدوده داشته است. و در راستای آن تحولات بزرگ و غیر قابل تصوری را در حوضه‌های همجوار به دنبال داشته است.هدف: این تحقیق با هدف شناسایی، معرفی و جانمایی نقاط آسیب پذیر از فرسایش قهقرایی در دامنه‌های شرقی و نیز  اسارت رورخانه‌ای و همچنین انحراف بخشی از منابع آبی دامنه غربی ارتفاعات تالش که مشرف به دشت اردبیل می باشد.روش‌شناسی: روش تحقیق با استفاده از نقشه‌های توپوگرافی، زمین شناسی و ژئومورفولوژی (1:25000)و چند مرحله بازدید صحرایی و تحلیل‌داده‌ها بر پایه مدل فرم و فرآیند انجام پذیرفته است.قلمرو جغرافیایی:  ارتفاعات تالش در شمال غرب استان گیلان با مختصات جغرافیایی 21 ’17 ◦38   تا  43  ’26 ◦38   درجه عرض شمالی و 40 ’39 ◦48   تا 29 ’17 ◦48   درجه طول شرقی بین دو استان گیلان و اردبیل واقع شده است.یافته‌ها: دامنه‌های غربی مشرف به دشت اردبیل به ویژه در اطراف روستای آبی بیگلو، نه نه کران، نیارق آثار اسارت و انحراف رودخانه‌ای وجود دارد.دراین‌میان آسیب پذیرترین محل در شمال شرقی روستای نیارق در مختصات جغرافیای 52 ’17 ◦38   عرض شمالی و 27 ’37 ◦48 طول شرقی  در ارتفاع حدود1348متری ثبت شده است. در صورت کاهش ارتفاعی در حدود33متر در این محدوده امکان اسارت و انحراف منابع آبی این بخش از دشت اردبیل به سمت جلگه گیلان وجود دارد. بروز این امر پیامدهای مخرب زیست محیطی به ویژه تامین منابع آب را برای ساکنین روستاهای محدوده به همراه خواهد آورد.نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که اختلاف ارتفاع (1480متر)، شیب بالا (50درصد)و بارندگی زیاد (1350میلیمتر) بیشترین تاثیر را در بی ثباتی و ناپایداری دامنه‌های شرقی ارتفاعات تالش داشته، بطوریکه می توان آثار فرسایش قهقرایی و انحراف  را در سرشاخه هایآق‌چای، دگرمان کش به خوبی نمایان است.

investigation of hydromorphological effects of eastern slopes of talesh heights (regressive erosion) and its consequences on western slopes overlooking ardabil plain (captivity and deviation)

introduction: the north-to-south slope of talesh heights, along with its other natural features, has had a major impact on the region’s geomorphological system, which can lead to considerable developments in neighboring basins.objectives: the aim of this study is to identify, introduce and locate the vulnerable points of regressive erosion in the eastern slopes and river capture as well as diversion of a part of the water resources on the western slope of talesh heights towards ardabil plain.methodology: the research method was performed using topographic, geological and geomorphological maps 1: 25000 based on field visits and data analysis based on form and process.geographical conext: talesh heights are located in the northwest of gilan province with the geographical coordinates of 21 ’17 ◦38 to 43 ’26 ◦38 north latitude and 40 ’39 ◦48 to 29 ’17 ◦48 east longitude.result and discussion: the western slopes towards the ardabil plain, especially around the village of abi bigloo, na na karan, niarag shows river capture and diversion. the most vulnerable place in the northeast of niarq village was condirmed in the geographical coordinates of 52 ’17 ◦38 north latitude and 27 ’37 ◦48 east longitude at an altitude of about 1348 meters. if the altitude decreases by about 33 meters in this area, there is a possibility of water resource capture and diversion from the ardabil plain to the gilan plain. this will have detrimental environmental consequences, especially the supply of water resources for the residents of the villages in the area.conclusion: the results show that the difference in height (1480 m), high slope (50%) and high rainfall (1350 mm) had the greatest impact on the instability of the eastern slopes of the talesh heights and regressive erosion on the branches of aghchai and degarman