طراحی و پیاده سازی مفهوم رابطه فعالیت ها جهت کاهش آسیب پذیری کاربری های شهری در برابر بحران زلزله

مقدمه: یکی از جنبه های موثر در جهت کاهش آسیب پذیری مناطق شهری در برابر خطر زلزله، برنامه ریزی کاربری زمین شهری به عنوان هستة اصلی برنامه ریزی شهری است. تغییر در نحوة استفاده از زمین در شهرها با هدف کاستن آسیب های ناشی از زلزله، یکی از راهکارهایی است که نقش موثر آن در مقابله با آسیب های زلزله به اثبات رسیده است.هدف: برنامه ریزی کاربری اراضی شهری با تدوین ضوایط و مقررات منطقه بندی (ارتفاعی، تراکمی و کارکردی) تفکیک اراضی، تخصیص فضاهای کافی برای انواع فعالیت، در نظر گرفتن سازگاری کاربری ها، تعیین حریم نواحی خطرناک، انتقال کاربری های ناسازگار، تدوین ضوابط و مقررات در زمینه تناسب توسعه و نهایتاً پیش بینی شرایط بحران و نیازهای مطرح در آن، قادر به کاهش آسیب پذیری مناطق شهری می باشد.روش‌شناسی: در این پژوهش براساس روش توصیفی- تحیلی، ابتدا به بررسی برنامه ریزی کاربری اراضی شهری برای مقابله با آسیب های ناشی از زلزله، طبق سه شاخص ارزیابی اختلاط کاربری ها که شامل دسترسی پذیری، کثرت (تراکم) و نحوه ی توزیع می باشند، پرداخته شده است. سپس با استفاده از نمودار رابطة فعالیت ها، درجة لزوم نزدیکی هر کاربری با کاربری دیگر براساس معیارهای سازگاری، مطلوبیت، ظرفیت و وابستگی تعریف و دیاگرام رابطه فعالیت ها پیشنهاد شده است.یافته‌ها: کارکرد ویژه این کاربری ها (حین و بعد از بحران)، ایجاد فضا و مکانی مناسب برای اجتماع و پناه گرفتن شهروندان در حین وقوع حادثه و انجام تمهیداتی مناسب برای اسکان ضروری آسیب دیدگان و ... است. توجه به نوع قرارگیری این کاربری ها در شهر و ارتباط آن ها با سایر کاربری ها، کارآیی شهر را در برابر بحران ناشی از زلزله، افزایش می دهد.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می دهد که هرگاه در تعیین کاربری اراضی شهری، همجواری ها رعایت گردد و کاربری های ناسازگار در کنار یکدیگر قرار داده نشوند، امکان تخلیه سریع افراد و امدادرسانی فراهم می گردد. همچنین اگر کاربری ها در شهر به گونه ای توزیع شوند که سبب عدم تمرکز گردند، می توان انتظار داشت آسیب پذیری شهر در برابر زلزله تا حد زیادی کاهش یابد.

design and implementation of the concept of the relationship of activities to reduce vulnerability of urban utilities against earthquake crisis

introduction: one of the effective aspects to reduce the vulnerability of urban areas to earthquake risk is urban land use planning as the core of urban planning. changing the way land is used in cities with the aim of reducing earthquake damage is one of the solutions that has been proven to play an effective role in dealing with earthquake damage. urban land use planning is able to reduce the vulnerability of urban areas by formulating zoning rules and regulations (elevation, compaction and function) land separation, allocation of sufficient space for various activities, considering the compatibility of uses, determining the boundaries of hazardous areas, transfer of incompatible uses, enforcing rules and regulations about the appropriateness of development, and ultimately predicting the conditions and requirements of the crisismethodology: in this research, based on the descriptive-analytical method, we first examine the urban land use planning to deal with earthquake damage, according to three indicators of land use mixing, which include accessibility, multiplicity (density) and how distributed. afterwards, using the activity relationship diagram, the degree of necessity of proximity of each user to another user based on the criteria of compatibility, desirability, capacity and dependence are defined, and the activity relationship diagram is proposed.result and discussion: the special function of these uses (during and after the crisis) is to create a suitable space and place for the community and the citizens to take refugees during the accident and to make appropriate arrangements for the necessary accommodation of the injured people.paying attention to the location of these land uses in the city and their relationship with other land uses increases the efficiency of the city in the face of an earthquake crisis.conclusion: the results show that it is possible to evacuate people quickly and provide relief whenever neighborhoods are observed in determining urban land use and incompatible uses are not placed next to each other. also, if the land uses in the city are distributed in a way that causes decentralization, it can be expected that the city’s vulnerability to earthquakes will be greatly reduced.