نابرابری‌های اجتماعی اقتصادی در شیوع معلولیت در ایران: یک تحلیل دیکامپوزیشن با استفاده از شاخص تمرکز

هدف عوامل مختلفی مانند آسیب‌ها، وضعیت سلامت، ویژگی‌های جمعیت‌شناختی، عوامل محیطی و عوامل اجتماعی و اقتصادی می‌توانند خطر ناتوانی را افزایش دهند. این مطالعه با هدف محاسبه نابرابری اجتماعی-اقتصادی در شیوع معلولیت در جمعیت عمومی ایران انجام شد.روش بررسی تجزیه‌وتحلیل داده‌های ثانویه با استفاده از داده‌های پیمایش جمعیت‌شناختی و سلامت ایران در سال 1390 انجام شد. نابرابری اجتماعی-اقتصادی در شیوع ناتوانی با شاخص تمرکز  برآورد شد. متغیر وابسته وجود ناتوانی در خانوار بود که به‌عنوان یک متغیر دو حالته تعریف شد. همچنین، شاخص تمرکز برای شناسایی عوامل توضیح‌دهنده تغییرپذیری در نابرابری اجتماعی-اقتصادی در ناتوانی تجزیه شد. متغیرهای توضیحی در این مطالعه عبارت بودند از سن، جنسیت، محل سکونت و متغیر اجتماعی اقتصادی (سطح تحصیلی و شاخص ثروت).یافته‌ها درمجموع 86403 نفر از ایرانیان 1 تا 95 ساله در نظرسنجی شرکت کردند. میانگین سنی افراد موردمطالعه 0/06±28/88 سال بود. در مطالعه حاضر 6/29 درصد (5432 تفر) از جامعه موردمطالعه دچار معلولیت بودند. در این مطالعه، مقدار شاخص تمرکز 0/15 برآورد شد (0/001>p) که نشان می‌دهد شیوع ناتوانی‌ در میان گروه‌هایی با وضعیت اجتماعی اقتصادی بالاتر متمرکز است. همچنین شاخص ثروت بزرگ‌ترین عامل مشارکت‌کننده در نابرابری موجود بود و 87/41 درصد از نابرابری کلی اقتصادی اجتماعی در معلولیت را تبیین کرد.نتیجه‌گیری به‌طورکلی، یافته‌های مطالعه حاضر نشان داد نابرابری مرتبط با اجتماعی-اقتصادی در افراد دارای معلولیت در میان شرکت‌کنندگان ثروتمند متمرکز بود. براین‌اساس، شناسایی علت معلولیت در گروه‌هایی با وضعیت اجتماعی اقتصادی بالاتر برای تدوین گزینه‌های سیاستی به‌منظور پیشگیری از معلولیت و ارائه حمایت‌های موردنیاز پیشنهاد می‌شود. 

socioeconomic disparities in the prevalence of disability in iran: a decomposition analysis using the concentration index

objective various factors, including injuries, health conditions, demographics, environmental influences, and socioeconomic factors, can elevate the risk of disability. this study estimates the socioeconomic inequality associated with disability prevalence within iran’s general population.materials & methods this research used secondary data from the 2011 iran multiple indicator demographic and health survey (irmidhs). the concentration index was used to evaluate socioeconomic-related inequality in disability prevalence. the outcome variable, disability prevalence, was measured as a binary indicator. the concentration index was also decomposed to identify the primary factors contributing to socioeconomic inequality in disability prevalence. available demographic data included age, gender, location (rural or urban residence), and socioeconomic indicators, such as educational attainment and wealth index.results a total of 86 403 iranian individuals, aged 1 to 95 years, participated in the survey, with a mean age of 28.88 years (±0.06). disability prevalence within the study population was 6.29% (n=5 432). the concentration index for disability was calculated at 0.15 (p<0.001), indicating that disability prevalence was disproportionately higher among those with greater socioeconomic status. the analysis highlighted the wealth index as the key factor driving this inequality, contributing to 87.41% of the total socioeconomic disparity in disability prevalence.conclusion the findings indicated that socioeconomic-related inequality in the prevalence of disability was concentrated among well-off participants. accordingly, identifying the cause of disabilities in groups with higher socioeconomic status is suggested to formulate policy options to prevent disabilities and provide needed support.