واکاوی تجربۀ زنان روستایی از طلاق در بستر تغییرات فرهنگی روستا؛ مطالعۀ موردی سه روستا در شرق اصفهان

در طول دهۀ اخیر، نرخ طلاق در ایران، روند رشد نگران‌کننده‌ای داشته و نه‌تنها کلان‌شهرها، بلکه مناطق روستایی را نیز دربر گرفته است. در پژوهش حاضر، تجربۀ زنان از پدیدۀ طلاق در سه روستای گیشی، قمشان، و قلعه‌بالا، واقع در شرق اصفهان بررسی شده است. روش انجام پژوهش، کیفی از نوع تحلیل مضمون است. نمونه‌گیری به شیوۀ هدفمند با ترکیب دو شیوۀ نمونه‌گیری حاد و گلوله‌برفی انجام شد. درمجموع، با 17 زن مطلقه یا در آستانۀ طلاق مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته انجام شد. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی و تبدیل به متن، کدگذاری شدند. از مجموع مضامین اولیه و وابسته به متن، 27 مضمون فرعی، 7 مضمون اصلی، و یک مقولۀ اصلی استخراج شد. مقوله‌های اصلی پژوهش عبارت‌اند از: «معماری کج‌بنیان زندگی مشترک»، «فقدان صمیمیت پایدار و حمایتگری عاطفی زوجین»، «ازدواج نابخردانه در بستر نظام تصمیم‌گیری غیردموکراتیک حاکم بر خانواده»، «ازدواج، قربانی ترکیب‌های نگرشی نامتوازن دربارۀ رابطه با جنس مخالف»، «آسیب‌های اجتماعی فرسایندۀ زندگی خانوادگی در روستا»، «زیست تاریخی کژ ‌دار‌ و‌ مریز زنان روستا با رفتارهای انحرافی همسران»، و «چالش‌های تشدیدکنندۀ مشکلات نهاد خانواده در روستا». همۀ این مقوله‌ها، حول مقولۀ مرکزی «طلاق، زاییدۀ زیست متناقض سوژه‌های شبه‌دموکراتیک در بستر ساختارهای سنتی» شکل می‌گیرند. حاکمیت ساختارهای سنتی بر روستا مانع آن می‌شود که زنان، زندگی مشترک‌ خود را به‌عنوان سوژه و عامل آغاز کنند. زندگی مشترک، تحمیلی، و فاقد صمیمیت ‌که زنان نوخواه روستا جویای آن هستند‌ باعث جدایی عاطفی زوجین، شکل‌گیری سوژگی شبه‌دموکراتیک در قالب روابط فرازناشویی، و سرانجام، جدایی آن‌ها می‌شود.

exploring rural women’s experience of divorce amid cultural changes in the village context; a case study of three villages in eastern isfahan

over the past decade, the divorce rate in iran has shown a troubling upward trend, affecting not only major metropolitan areas but also rural regions. this study explores the experiences of women dealing with the phenomenon of divorce in three villages—gishi, qomshan, and qaleh-bala—located in eastern isfahan. the research method is qualitative, employing a thematic analysis approach. sampling was conducted purposefully, combining two techniques: extreme case sampling and snowball sampling. in total, 17 in-depth semi-structured interviews were conducted with women who were either divorced or on the verge of divorce. after transcription and conversion into text, the interviews were coded. from the initial and context-dependent themes, 27 sub-themes, 7 main themes, and one core category were extracted. the main themes of the study include: “faulty architecture of marital life,” “lack of lasting intimacy and emotional support between spouses,” “irrational marriage within the framework of undemocratic family decision-making systems,” “marriage as a victim of imbalanced attitudes toward relationships with the opposite sex,” “erosive social harms affecting family life in rural areas,” “the historical struggle of rural women living with husbands’ deviant behaviors,” and “challenges that intensify the problems of the family institution in rural areas.” all these themes revolve around the central category: “divorce as the product of contradictory lives led by quasi-democratic subjects within traditional structures.”