درآمدی بر مختصات تاریخی میدان دانشگاهی علوم اجتماعی در ایران

تاکنون آثار گوناگونی به بررسی وضعیت علوم اجتماعی در ایران پرداخته‌اند. برخی مبانی نظری این علوم را کاویده‌اند و عواملی نظیر ضعف یا قوت سنت‌های فکری، چالش سنت و مدرنیته، چالش علوم «غربی» و بومی و... را محور بررسی خود قرار داد‌ه‌اند. و بعضی دیگر سازوکارهای اجتماعی تولیدِ علم را مبنا قرار داده‌اند و مسائل نهادی و سازمانی را بررسی کرده‌اند. گرچه این دو رویکرد با هم متعارض نیستند اما تاکید بیش‌ازحد بر هر یک از این شقوق موجب ایجاد شکاف میان تحلیل فرمالِ علوم اجتماعی و تحلیل محتوایی آن شده‌است. در این مقاله،که با روش نظریه مبنایی انجام شده است، تاکید بر وضعیت علوم اجتماعی در حوزه دانشگاهی، با تمرکز بیشتر بر رشته جامعه شناسی، است و در این مسیر می‌کوشیم با بررسی علوم اجتماعی دانشگاهی به‌مثابه یک «میدان» بر شکاف مزبور فائق شویم و محتوای دانشِ تولیدشده در میدان دانشگاهی علوم اجتماعی ایران را با سازوکارهای تولید آن پیوند دهیم. مسالۀ اصلی ما ترسیم مختصات میدان دانشگاهی با تمرکز بر قواعد، استانداردها، جایگاه‌ها، سرمایه‌ها و سازوکارهای تولیدِ ارزش است. اگرچه بدین منظور مجبوریم علوم اجتماعی را در فراسوی میدان دانشگاهی نیز مورد بررسی قرار دهیم تا به درک درستی ازتمامیت میدان دست پیدا کنیم. مساله توزیع رانت در میان جایگاه‌ها و اشکال ویژه تمایزیابی در میدانی که در دل مناسبات نظم دسترسی محدود شکل گرفته است، محور تحلیل ما از وضعیت مزبور بوده‌اند.

an introduction to the historical coordinates of academic field of social sciences in iran

numerous studies have examined the state of social sciences in iran. some have explored the theoretical foundations of these sciences, focusing on factors such as the strengths or weaknesses of intellectual traditions, the challenges of tradition versus modernity, and the tension between &western& and indigenous sciences. others have concentrated on the social mechanisms of scientific production, analyzing institutional and organizational issues. while these two approaches are not inherently contradictory, an excessive emphasis on either has led to a gap between formal analysis of social sciences and their substantive examination. this article, employing the grounded theory method, focuses on the status of social sciences in academia, particularly in the field of sociology. the aim is to view academic social sciences as a &field& and bridge the aforementioned gap by linking the content of knowledge produced in iran’s academic social sciences with the mechanisms of its production. the primary issue addressed is mapping the characteristics of the academic field, with a focus on its rules, standards, positions, capitals, and mechanisms for value creation. to achieve this, the study also considers social sciences beyond the academic field to gain a comprehensive understanding of the field as a whole. the analysis emphasizes the distribution of rent among positions and the specific forms of differentiation within a field shaped by the dynamics of a limited access order.