سنجش سرمایه اجتماعی و فرهنگی با تاکید بر تمایل به سکونت در فضاهای شهری؛ مطالعه موردی محله امیرآباد شهر تهران

رابطه انسان و مکان و احساس تعلق مکانی و اجتماعی به فضاهای شهری یکی از مهم‌ترین محورهای پژوهشی در انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی شهری بوده است. انتخاب محل زندگی و سکونت در قلمرو شهری و کیفیت ارتباط با فضای انتخاب‌شده و حفظ رابطه با فضا یا ترک فضا تحت تاثیر عوامل مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ...است. در تحلیل انتخاب محل زندگی عمدتاً غلبه با رویکردهای اقتصادمحور بوده و به نقش تعیین‌کننده این مولفه تاکید شده است. بدون شک اهمیت عنصر اقتصاد و سرمایه اقتصادی در انتخاب محل زندگی را نمی‌توان ناد؛یده گرفت اما عاملی که امکان ماندن و تداوم زیست در محل انتخاب‌شده را فراهم نموده و با ایجاد حس تعلق و دلبستگی به مکان، امکان کندن از فضا را دشوار و سخت می‌کند عوامل اجتماعی و فرهنگی هستند که در فضا و مکان زیست افراد تولید و بازتولید می‌شوند. در مقاله حاضر تلاش شده است با الهام از رویکرد نظری بوردیو ساختارهای اجتماعی موثر در تصمیم‌گیری عاملان انسانی در انتخاب محل زندگی و تمایل به سکونت در منطقه 6 شهر تهران بررسی شود. میدان مطالعه محله امیرآباد شهر تهران بود که با استفاده از روش پیمایش و تحلیل معادلات ساختاری، روابط بین متغیرهای سرمایه اجتماعی، سرمایه فرهنگی، سبک زندگی و تمایل به سکونت در محله مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از مطالعه نشان داد انتخاب محل سکونت نه‌تنها نتیجه عوامل ساختاری مانند امنیت، سرمایه اجتماعی و امکانات محلی بوده، بلکه متاثر از کنش‌های فردی و تصمیمات روزمره آن‌ها در ارتباط با سبک زندگی و فراغت نیز می‌باشد و عادت‌واره‌های سبک مصرف و سبک فراغت نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب و محل زندگی شهروندان دارند.

measuring social and cultural capital with emphasis on the willingness to reside in urban spaces; case study of amirabad neighborhood in tehran

the relationship between humans and places, and consequently the sense of spatial and social belonging to urban spaces, has been one of the most important research topics in urban anthropology and sociology. although the economic capital has significant effect on choosing a place of residence, the factors that enable one to stay and continue living in the chosen place, creating a sense of belonging and attachment to it, and making it difficult to leave, are social and cultural factors that are produced and reproduced within individuals’ living spaces. in the present study, inspired by bourdieu’s theoretical approach, the social structures influencing individuals’ decisions in choosing a place to live and the willingness to reside in district 6 of tehran were examined. the field of study of the present research was the amirabad neighborhood of tehran, where the relationships between social capital, cultural capital, lifestyle, and the inclination to reside in the neighborhood were examined using survey methods and structural equation modeling. the results of the study indicated that the choice of residence is not only the outcome of structural factors such as security, social capital, and local amenities but is also influenced by individual actions and daily decisions related to lifestyle and leisure. furthermore, habitual consumption patterns and leisure styles play a decisive role in the choice of residence for citizens.