برنامه‌های اوقات فراغت برای افراد کم‌توان ذهنی: ضرورت، پایه‌های نظری، طبقه‌بندی، اولویت و کاربردها

زمینه و هدف: اوقات فراغت برای کودکان و نوجوانان کم توان ذهنی دارای ابعاد مختلفی است و اهمیت خاصی دارد.اوقات فراغت زیرمجموعه ی رفتارهای انطباقی است و به زمان گذراندن فعالیت ها و تفریح های مورد علاقه گفته می شود که توسط خود فرد یا دیگران به وجود می آید و ترجیحات، گزینه ها و علایق شخصی وی را در بر می گیرد. این مطالعه با هدف بررسی برنامه های اوقات فراغت برای افراد کم توان ذهنی با تا کید بر ضرورت برنامه ها، پایه های نظری هر برنامه، طبقه بندی فعالیت های فراغتی و سرگرم کننده، اولویت بندی فعالیت ها در راستای تدوین برنامه اوقات فراغت، و کاربردهای برنامه های اوقات فراغت انجام شد. روش: پژوهش حاضر توصیفی و از نوع مروری روایتی بود. برای جمع آوری اطلاعات از مقاله ها و کتاب های موجود درپایگاه های علمی معتبر از جمله الزویر ، پابمد، اشپرینگر، ساینس دایرکت و گوگل اسکولار در سال های 2002 تا 2024 استفاده شد. نتیجه گیری: مشارکت فعال در برنامه های اوقات فراغت موجب تقویت اعتماد به نفس، نشاط روانی و مهارت های حسیحرکتی کودکان و نوجوانان کم توان ذهنی می شود و رفتارهای چالش برانگیز آنها را کمتر می کند. به طور کلی، مولفه های اوقات فراغت، شامل بازی های سرگرم کننده، پیاده روی، باغبانی، مشارکت در مناسبت های خانوادگی، شرکت در فعالیت های مذهبی، انجمن ها و باشگاه ها، مشارکت در فعالیت های ورزشی، آموزش های علمی و مسافرت می شود. نمونه های زیادی از فعالیت های سرگرم کننده برای اوقات فراغت افراد کم توان ذهنی وجود دارند که معمولاً به فعالیت در گروه های سازماندهی شده، فعالیت در گروه های غیررسمی و فعالیت فردی غیررسمی تقسیم می شوند. کودکان و نوجوانان کم توانذهنی از طریق آموزش برنامه اوقات فراغت یاد می گیرند که تصمیم های منطقی تری بگیرند، تفکر خلاق و انتقادی داشته باشند و احساس مسئولیت پذیری را در خود افزایش دهند.

leisure time programs for people with intellectual disability:necessity, theoretical foundations, classification, priority andapplications

abstractbackground and aim: leisure time for children and adolescents with intellectual disability has differentdimensions and is of particular importance. leisure time is a subset of adaptive behaviors and is definedas the time spent in favorite activities and recreations that are created by the individual or others andincludes his personal preferences, options and interests. this research was conducted with the aimof investigating leisure time programs for people with mental disability, emphasizing the necessityof programs, the theoretical foundations of each program, classification of leisure and fun activities,prioritization of activities in line with the development of leisure time programs, and the applications ofleisure time programs.method: the method of the present research was descriptive and narrative review type. articles andbooks available in reliable scientific databases such as elsevier, pubmed, springer, science direct andgoogle scholar from 2002 to 2024 have been used to collect information.conclusion: active participation in leisure programs strengthens self-confidence, mental vitality andsensory-motor skills of children and adolescents with intellectual disability and reduces their challengingbehaviors. in general, leisure time components include fun games, walking, gardening, participation infamily events, participation in religious activities, participation in associations and clubs, participation insports activities, academic training, and travel. there are many examples of fun activities for the leisuretime of people with intellectual disability, which are usually divided into activities in organized groups,activities in informal groups, and informal individual activities. children and adolescents with intellectualdisability learn to make more rational decisions, think creatively and critically, and increase their sense ofresponsibility through the training of the leisure program.