تبیین شاخصهای توسعه حرفه ای معلمان بر مبنای اسناد بالادستی نظام آموزش و پرورش و مبانی دینی

توسعه حرفه ‌ای معلمان نقشی مهم در پویایی سیستمهای آموزشی دارد. از سویی شناخت شاخصهای اثرگذار بر توسعه حرفه‌ ای زمینه طراحی الگوهای جامع توسعه حرفه ‌ای را فراهم می‌ سازد. از این رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه ‌ها و شاخصهای توسعه حرفه‌ ای معلمان در اسناد بالادستی نظام آموزشی کشور و مبانی دینی انجام شده است. در این پژوهش از روش تحلیل محتوا بر اساس رویکرد گال و همکاران (1994) استفاده شده است. جامعه مورد مطالعه پژوهش شامل اسناد بالادستی نظام آموزش و پرورش و مبانی و کتابهای دینی بودند که نمونه موردنظر با استفاده از رویکرد نمونه ‌گیری هدفمند و پایش متنی اسناد انتخاب شده و شامل سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (1390)، برنامه درسی ملی (1391)، سیاستهای کلی تحول در آموزش و پرورش (1392)، سند تربیت معلم و تامین نیروی انسانی تعلیم و تربیت (1398)، کتاب ‌التوحید (1398)، کتاب عیون ‌الاخبار الرضا(ع) (1372) و کتاب الارشاد (1413ق) بوده است. تحلیل اسناد مورد مطالعه شاخصهای توسعه حرفه‌ ای را در سه بعد اصلیِ رفتاری (مشتمل بر ویژگیهای معلمان و مدرسان دوره‌ های ضمن خدمت)، ویژگیهای برنامه‌ های توسعه حرفه‌ ای (مشتمل بر محورهای ویژگیهای اهداف دوره‌ های توسعه حرفه ای، راهبردها و رویکردهای نوین توسعه حرفه ای، ویژگیهای برنامه‌ ها و ارزشیابی توسعه حرفه ‌ای معلمان) و ویژگیهای سازمانی (مشتمل بر محورهای نظارت و ارزیابی، مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی) مورد سازمان دهی قرار داده است. از این رو، به منظور  طراحی الگوی توسعه حرفه ای معلمان، باید ابعاد انسانی، سازمانی و برنامه‌ ای مورد توجه قرار گیرند.

indices of teachers’ professional development drawn from the administrative and religious documents

teachers’ professional development (tpd) plays an important role in the advancement of educational systems. on the other hand, knowledge of factors affecting such development could lead to the design of comprehensive models for professional development. to this end, the present study content analyzed a set of administrative and religious documents relevant to the topic. as a result, the main indices of tpd are identified along three main dimensions of behavioral, curricular, and organizational characteristics. the behavioral dimension includes the characteristics of both teachers and in-service instructors; the curricular dimension deals with the goals and objectives, new strategies and approaches to professional development; and the organizational dimension covers areas of supervision and assessment, human resources management, and support. any attempt at designing a model for teachers’ professional development should attend to these indices.