کاوشی پدیدارشناسانه بر تعیین مهارتهای اساسی سواد رسانه ای در کتاب تفکر و سواد رسانه ای پایۀ دهم

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی مهارتهای اساسی سواد رسانه ‌ای در برنامه ‌درسی تفکر و سواد رسانه‌ ای برای دانش ‌آموزان پایه دهم دوره متوسطه انجام شده و برای اجرای آن از روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) استفاده شده است. جامعه هدف افراد متخصص و مطلع در حوزه ‌های سواد رسانه‌ ای و برنامه ‌درسی در آموزش و پرورش بود. در بخش کیفی بیست متخصص در زمینۀ موضوع مورد مطالعه به‌ شیوه نمونه‌ گیری هدفمند انتخاب شدند و مورد مصاحبه عمیق نیمه ‌ساختارمند قرارگرفتند. نمونه ‌گیری تا اشباع داده‌ ها ادامه یافت. مصاحبه‌ ها پس از ضبط، بازنویسی، کدگذاری و تحلیل شدند. از تحلیل داده ‌های کیفی، مهارتهای سواد رسانه ‌ای در حوزه‌ های مفهومی، ارتباطی، اخلاقی، فنی و فناورانه با 14 مولفه اصلی و 64 گویه استنباط شده است. در بخش کمی، نتایج مطالعه کیفی در قالب پرسشنامه‌ ای در اختیار 180 تن از خبرگان آموزش و پرورش و معلمان تفکر و سواد رسانه ای با به ‌کارگیری روش نمونه ‌گیری طبقه ‌ای تصادفی قرار داده شد. اعتبار پرسشنامه را متخصصان برنامه‌ درسی تایید کردند و پایایی آن با آلفای ‌کرونباخ (0/90) محاسبه شد. به‌منظور تجزیه ‌و تحلیل داده‌های بخش کیفی از تکنیک تحلیل محتوا و در بخش کمی، در راستای تحلیلهای تکمیلی از معادلات ساختاری برای مدل ‌سازی روابط علی، با تاکید بر نرم‌ افزار لیزرل بهره‌ گیری شد. یافته‌ های پژوهش نشان دادند که مولفه ‌های احصاشده بار عاملی کافی برای پیش‌ بینی مهارتهای سواد رسانه ‌ای دارند. همچنین نتایج آزمون آماری نشان داد که الگوی طراحی‌ شده در مدارس ایران از برازشی مناسب برخوردار است. نتایج این مطالعه می ‌تواند به ‌منزلۀ مکمل برنامه‌ درسی تفکر و سواد رسانه ‌ای در مدارس استفاده شود.

a phenomenological search for basic media skills in the 10th grade’s textbook on thinking and media literacy

the attainment of both knowledge and skills required for the use of media is the main objective in the 10th grade’s textbook named thinking and media literacy. to explore the extent to which this textbook covers such knowledge and skills, a group of 20 experts in the fields of media literacy and curriculum was extensively interviewed to the point of data saturation. the deductive content analysis of these data yielded a set of indices of media literacy in four areas of conceptual, communicative, moral, and technological that consisted of 14 main components and 64 constituents. based on these findings, a questionnaire of acceptable validity and reliability was constructed and given to a categorized random sample of 180 experts in the field. the analysis of these data show that the derived components can collectively predict media skills adequately. furthermore, the statistical tests show an acceptable level of fitness for the model designed on the basis of the findings.