سیر تحول برنامه کارورزی نظام تربیت معلم ایران

برنامه کارورزی از نظر مبانی و منابع علمی و نظری سه رویکرد شناخته شده دارد: رویکرد استاد شاگردی، علم کاربردی و تاملی یا فکورانه. این مطالعه در پی آن بوده که نشان دهد برنامه کارورزی نظام تربیت معلم صدساله ایران از نظر رویکرد، چه تحولاتی داشته است؟ در هر دوره چه رویکردی غالب بوده و آیا در دوره فعلی، که رویکرد این برنامه به طور مشخص تاملی بیان شده است، بر اساس منابع علمی و نظری مربوط به تامل، ویژگیهای کارورزی تاملی را دارد؟ کاستیهای احتمالی برنامه در این زمینه چیست و چشم انداز آینده این برنامه چگونه باید باشد؟ در این مطالعه ابتدا با روش اسنادی برنامه کارورزی در دوره ‌های مختلف تاریخی بررسی و سپس برنامه هر دوره، با توجه به ویژگیهای رویکردهای مذکور با روش تحلیلی استنباطی مورد تحلیل قرار گرفته که به ‌طور خلاصه نتایج ذیل حاصل شده است: 1. برنامه کارورزی در ایران، سالهای بسیار، از تاسیس دارالمعلمین و دارالمعلمات در سال 1297 تا دهه هفتاد، رویکرد استاد شاگردی داشته است. 2. اولین نشانه ‌های اتخاذ رویکرد تکنیکی برای برنامه کارورزی، در دهه هفتاد دیده می ‌شود که بنا به شواهدی که در این مطالعه ذکر شده است می ‌توان اذعان کرد که حتی در آن دوره نیز این برنامه نسخه کاملی از این رویکرد نبوده است. 3. اتخاذ رویکرد تاملی، برای کارورزی، در سال 1392 پس از تاسیس دانشگاه فرهنگیان، نقطه عطفی تاریخی برای کارورزی ایران است، اما تحلیل برنامه این دوره از منظر منابع علمی مربوط به تامل نشان می‌ دهد که برنامه قصد شده فعلی نیز دارای کاستیهایی است.

The Developmental Path of Internship Program within the Iranian System of Teacher Training

Theoretically, internship programs can utilize any one of the three known approaches: craft model, applied science model, and reflective model. The purpose of the current paper has been to show the developmental path of approaches to internship during the centuryold history of Iranian teacher training programs. Perusal of the available documents reveals that initially the apprenticeship approach has been used for up to 70 years. Then the applied science approach is utilized, ever so inadequately. The use of the reflective approach is the hallmark of the Farhangiyan University charter, adopted since 2013. However, the data collected herein show that the present approach suffers from the lack of much characteristics expected from the reflective approach.