رابطه بین کنترل شناختی و حافظه مثبت با نشانگان ptsd در افراد دارای تجربه تروماتیک سیل:نقش میانجی پردازش شناختی و خستگی شناختی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی پردازش شناختی و خستگی در رابطه بینکنترل شناختی و ویژگی های حافظه مثبت با علائم اختلال استرس پس از سانحه در افراددارای تجربه ترومای سیل انجام گرفت. در قالب یک طرح همبستگی از بین افراد 18 تا 55 سال دارای تجربه تروماتیک سیل ساکن شهرهای گنبد، گمیشان و آق قلا با استفاده ازروش نمونه گیری در دسترس 280 نفر انتخاب شدند. شرکت کنندگان به چک لیستpcl-5 ؛ مقیاس پردازش شناختی تروما؛ پرسشنامه تجارب حافظه ؛ مقیاس خستگیذهنی؛ خرده مقیاس فراخنای ارقام از مقیاس هوش وکسلر بزرگسالان ویراست چهارم؛ آزمون رنگ واژه استروپ و آزمون ویسکانسین پاسخ دادند. یافته ها از طریق مدل سازیمعادلات ساختاری و در نرم افزارهای 26sps و smartpls3 مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده از مدل سازی معادلات ساختاری حاکی از رابطه معکوس و معنادار بین کنترل شناختی با ptsd (β= -.304; t=5.90; p<.001) و کنترلشناختی تا خستگی شناختی با (β=- .357; t=5.71; p<.001 بود. بدین سان، بین حافظ مثبت با ptsd (β= .373; t=9.41; p<.001) حافظ مثبت تا خستگیشناختی (β= .517; t=9.63; p<.001) و خستگی شناختی با ptsd (β= .313; t=9.78; p<.001) رابطه مثبت و معنادارگزارش شد. همچنین بین کنترل شناختی باخستگی شناختی (β= -.085; t=.330; p=.742)، حافظه مثبت با پردازش شناختی(β=.044; t=.290; p=.772) و پردازش شناختی با ptsd (β= .002; t=.037; p=.970) رابطه معناداری گزارش نشد. افزون بر این ، پردازش شناختی در رابطه بین کنترل شناختی با ptsd نقش میانجی کامل و در رابطه بین حافظه مثبت و ptsd نقش میانجی جزئی ایفا کرد. از سوی دیگر، خستگی شناختی در رابطه بین کنترل شناختی با ptsd و حافظه مثبت با ptsd نقش میانجی جزئی ایفا کرد. یافته های به دست آمده حاکی از نقش میانجی پردازش شناختی و خستگی شناختی در رابطه بین کنترل شناختی و حافظه مثبت با نشانگان ptsd در افراد دارای تجربه تروماتیک سیل بود. این نتایج می تواند گام نخست در جهت شناسایی متغیرهای دخیل در نشانگان ptsd در افراد دارای تجربه سیل و به کارگیری برنامه های آموزشی و توان بخشی مبتنی بر شواهد در جهت کاهش درد و رنج توان شناختی در این افراد باشد.

the relationship between cognitive control and positive memory with post-traumatic stress symptoms among people who have experienced flood trauma: the mediating role of cognitive process and cognitive fatigue

this study examines the mediating role of cognitive process and cognitive fatigue in relationships between cognitive control and positive memory with post-traumatic stress symptoms in in flood-stricken victims. this is a cross-sectional study with a convenience sampling method. a total of 280 flood-stricken victims in gonbad, gopichand and agh ghala, iran, participated in this study and completed seven questionnaires, namely the ptsd checklist, cognitive processing of trauma scale, memory experiences questionnaire, mental fatigue scale, wechsler adult intelligence scale, stroop test and wisconsin card sorting test. the findings were analyzed through the advanced statistical method of structural equation modeling and using spss26 and smartpls 3 software. structural equation modelling demonstrated that cognitive control was negatively associated with ptsd (β= -.304; t=5.90; p<.001) and cognitive fatigue (β=- .357; t=5.71; p<.001). also, results demonstrated that positive memory was positively associated with ptsd (β= .373; t=9.41; p<.001) and cognitive fatigue (β= .517; t=9.63; p<.001) and cognitive fatigue with ptsd (β= .313; t=9.78; p<.001). the results showed a non-significant relationship between cognitive control and cognitive fatigue (β= -.085; t=.330; p=.742), positive memory with cognitive process (β=.044; t=.290; p=.772), and cognitive process with ptsd (β= .002; t=.037; p=.970). multiple mediator modeling provided evidence that cognitive processing played a full mediating role in the relationship between cognitive control and ptsd and a partially mediating role in the relationship between positive memory and ptsd. on the other hand, cognitive fatigue played a partially mediating role in the relationship between cognitive control and positive memory with ptsd. cognitive processing and cognitive fatigue mediated the relationship between cognitive control and positive memory with ptsd. these findings can be the first step in identifying the ptsd symptoms of people who have been through flood trauma and can help us design evidence-based educational and rehabilitative programs to reduce psychocognitive pains of flood victims.