تاثیر بهینه‌سازی تاریخ‌ کاشت و دزهای کاربرد اختلاط علف‌کشی اگزادیازون + کلوپیرالید بر مهار علف‌های هرز و عملکرد کلزا

سابقه و هدف: در خوزستان، تنوع گونه‌ای علف‌های هرز کلزا با تغییر در شرایط محیطی در زمان کاشت این گیاه تفاوت چشمگیری می‌یابد. در بازه زمانی بین نیمه دوم مهر تا نیمه اول آبان که بخش بزرگی از کلزای استان کشت و کار می‌شود، علف‌هرز پنیرک (malva spp.) غالب بوده و در صورت عدم کنترل علاوه بر ایجاد افت عملکرد دانه، پس از برداشت نیز افت ناخالصی و رطوبتی دانه تحویلی به مراکز خرید را به میزان زیادی بالا می‌برد. با توجه به محدود بودن سبد علف‌کشی کلزا و عدم کارایی علف‌کش‌های توصیه‌شده، کاربرد علف‌کش‌های ثبت‌شده برای سایر محصولات در زراعت کلزا اجتناب‌ناپذیر شده است. در این میان، علف‌کش اگزادیازون پتانسیل خوبی برای کنترل برخی علف‌های هرز خسارت‌زا مانند پنیرک نشان داده است. بنابراین، در این مطالعه پاسخ عملکرد دانه کلزا به دزهای کاربرد اختلاط علف‌کشی اگزادیازون+کلوپیرالید در تاریخ‌های کاشت مختلف بررسی شد.مواد و روش‌ها: تیمارهای آزمایشی شامل نسبت‌های مختلف اختلاط دو علف‌کش شامل 250 میلی‌لیتر کلوپیرالید در هکتار + 50 میلی‌لیتر اگزادیازون در هکتار ، 500 میلی‌لیتر کلوپیرالید در هکتار + 100 میلی‌لیتر اگزادیازون در هکتار ، 750 میلی‌لیتر کلوپیرالید در هکتار + 150 میلی‌لیتر اگزادیازون در هکتار ، یک لیتر کلوپیرالید در هکتار + 200 میلی‌لیتر اگزادیازون در هکتار و بدون مصرف علف‌کش (شاهد آلوده) بودند. این تیمارها در پنج تاریخ کاشت شامل 20 مهر، 4 آبان، 18 آبان، 2 آذر و 16 آذر سال زراعی 1401-1402 بر زیست‌توده علف‌های هرز و عملکرد دانه کلزا ارزیابی شد. هر تاریخ کاشت به‌عنوان یک محیط فرض شد و داده‌ها به صورت مرکب تجزیه شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که استفاده از دزهای بالاتر اختلاط علف‌کشی اگزادیازون + کلوپیرالید و تاریخ‌های کاشت زودتر منجر به کاهش بیشینه وزن خشک علف‌های هرز شد. در تاریخ‌های کاشت زودتر، دز کمتر اختلاط علف‌کش برای کاهش 50 درصدی زیست‌توده علف‌های هرز موثر بود. بر مبنای خروجی‌های مدل، بیشترین افت عملکرد دانه در دامنه‌ای از شرایط مصرف دزهای کمتر و تاریخ‌‌های کاشت تاخیری مشاهده شد. کاربرد حدود 75 درصد از حداکثر مقدار مصرف‌شده از اختلاط علف‌کشی اگزادیازون + کلوپیرالید در تاریخ‌های کاشت 20 مهر، 4 آبان و 18 آبان به ترتیب تنها به افت عملکردی در حدود 7.0، 3.3 و 8.9 درصد منتج شد. همچنین، افت عملکرد دانه کلزا در تاریخ‌های کاشت 2 آذر و 16 آذر با همین مقدار از کاربرد اختلاط علف‌کشی اگزادیازون + کلوپیرالید به ترتیب به حدود 25.6 و 50.3 درصد رسید. مدل‌های توسعه‌یافته به‌خوبی توانستند پاسخ‌های زیست‌توده علف‌های هرز و عملکرد دانه کلزا به تاریخ‌های کاشت و دزهای مختلف علف‌کش را توصیف کنند. نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که ترکیب دزهای بالاتر اختلاط علف‌کشی کلوپیرالید + اگزادیازون با تاریخ‌های کاشت زودتر به‌طور موثری زیست‌توده علف‌های هرز را کاهش و عملکرد کلزا را افزایش می‌دهد. این یافته‌ها بر ضرورت بهینه‌سازی تاریخ‌ کاشت و دز علف‌کش‌ به‌منظور ترویج تولید پایدار کلزا تاکید دارد.

the effect of optimizing sowing date and application doses of the herbicide mixture “oxadiazon + clopyralid” on weed control and rapeseed yield

background and objectives: in khuzestan, the species diversity of rapeseed weeds varies significantly with changes in environmental conditions at the time of sowing this plant. during the period between the second half of october and the first half of november, when a large portion of the province’s rapeseed is cultivated, malva spp. is dominant. if left uncontrolled, it not only causes a decrease in grain yield, but also greatly increases the loss of impurities and moisture in the grain delivered to shopping centers after harvest. due to the limited herbicide variety for rapeseed and the ineffectiveness of recommended herbicides, the use of herbicides registered for other crops has become inevitable in rapeseed cultivation. meanwhile, oxadiazon has shown good potential for controlling some damaging weeds such as mallow species. therefore, in this study, the response of rapeseed yield to the application doses of the herbicide mixture oxadiazon + clopyralid at different sowing dates was investigated.materials and methods: experimental treatments including different mixing ratios of clopyralid + oxadiazon herbicides including 250 ml ha-1 clopyralid + 50 ml ha-1 oxadiazon, 500 ml ha-1 clopyralid + 100 ml ha-1 oxadiazon, 750 ml ha-1 clopyralid + 150 ml ha-1 oxadiazon, 1 l ha-1 clopyralid + 200 ml ha-1 oxadiazon, and without the use of herbicides (weedy control). these treatments were evaluated on weed biomass and rapeseed yield on five sowing dates including 20 october, 4 november, 18 november, 2 december and 16 december 2022 growing season. each sowing date was assumed as a location and the data were analyzed as combinedly.results: the results showed that the use of higher doses of oxadiazon + clopyralid herbicide mixture and earlier sowing dates led to a decrease in the maximum dry weight of weeds. at earlier sowing dates, lower rates of herbicide combination were effective in reducing weed biomass by 50%. based on the output of the model, the greatest decrease in seed yield was observed in a range of conditions of lower doses and delayed sowing dates. the application of about 75% of the maximum amount consumed from the herbicide mixture oxadiazon + clopyralid on the sowing dates of october 20, november 4, and november 18, respectively, resulted in yield loss of only about 0.7%, 3.3%, and 8.9%, respectively. also, the drop in rapeseed yield on the sowing dates of december 2 and december 16 with the same amount of application of oxadiazon + clopyralid herbicide mixture reached about 25.6% and 50.3%, respectively. developed models were able to describe well the responses of weed biomass and rapeseed yield to sowing dates and different herbicide doses. this study showed that the combination of higher doses of clopyralid + oxadiazon herbicides with earlier sowing dates effectively reduced weed biomass and increased rapeseed yield. conclusion: the reduction of weed biomass in response to the earlier sowing date and the application of the full dose of oxadiazon + clopyralid herbicide mixture showed that the competitive ability of weeds in these conditions is much lower than the condition of late sowing date and the use of a reduced dose of herbicide (ratios less than 50% of full dose). in addition, weed biomass decreased at all sowing dates in response to increased herbicide dosage. in other words, weed biomass decreased with early sowing of rapeseed or increasing the dosage of herbicide application. these findings emphasize the necessity of optimizing sowing date and herbicide dose in order to promote sustainable rapeseed production.