مقایسه عملکرد و ارزش تغذیه‌ای علوفه شش لاین کینوا (chenopodium quinoa willd) در مراحل مختلف برداشت

سابقه و هدف: استان خراسان رضوی یکی از قطب‌های اصلی پرورش دام‌های اهلی بوده که در حال حاضر با کمبود علوفه حجیم مواجه و منابع آب‌وخاک آن نیز در حال شور شدن می‌باشد. هدف اصلی از اجرای این آزمایش انتخاب لاین‌های برتر با تولید بیشتر و ویژگی‌های مناسب و بررسی امکان توسعه کشت ارقام کینوای علوفه‌ای سازگار با شرایط آب‌وهوایی منطقه مورد مطالعه می‌باشد.مواد و روش‌ها: این پژوهش در سال زراعی 1402-1401 در مزرعه تحقیقات شوری دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. آزمایش به‎صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تعداد شش لاین برتر کینوا حاصل از آزمایشات ارزیابی کینوای علوفه‌ای مرکز ملی تحقیقات شوری یزد شامل لاین‌های (یک)nsrcqf1 ، (دو) nsrcqf3، (سه) nsrcqf5، (چهار) nsrcqf7، (پنج) nsrcqf8 و (شش) nsrcqf11 در کرت‌های اصلی و سه مرحله برداشت شامل آغاز گلدهی، پایان گلدهی و مرحلة خمیری دانه در کرت‌های فرعی قرار داده شدند. برداشت علوفه به‌صورت تصادفی از هر کرت در سطح یک مترمربع انجام و صفات؛ وزن تر، وزن خشک بوته، درصد ماده خشک، وزن برگ، وزن ساقه، نسبت وزن برگ به ساقه، الیاف نامحلول در شوینده اسیدی و خنثی، خاکستر، پروتئین خام و عملکرد علوفه تر اندازه‌گیری شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که برداشت در مرحلة پایان گلدهی و خمیری دانه بالاترین عملکرد علوفه را داشت که از نظر آماری معنی‌دار بود؛ برداشت در مرحله آغاز گلدهی بهترین کیفیت علوفه را از نظر میزان پروتئین خام (16.89درصد) تولید کرد که از نظر آماری نسبت به سایر مراحل رشد تفاوت معنی‌دار در سطح احتمال پنج درصد نشان داد. همچنین در بین شش لاین مورد بررسی، لاین nsrcqf3 در تولید علوفه و لاین nsrcqf11 در محتوای پروتئین علوفه، برتری نشان دادند. بیشترین عملکرد علوفه تازه در مرحلة خمیری دانه (29 تن در هکتار) به دست آمد. بیشترین نسبت برگ به ساقه از برداشت در مرحلة آغاز گلدهی (50 درصد) و کمترین نسبت از برداشت در مرحلة خمیری شدن دانه (39 درصد) به‌دست آمد.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که زمان برداشت تاثیر چشمگیری بر عملکرد کمی و کیفی علوفه کینوا دارد. برداشت در مرحله خمیری دانه با عملکرد بالای علوفه و برداشت در مرحله گلدهی با حداکثر محتوای پروتئین خام (16.89 درصد) از جمله یافته‌های کلیدی بود که بیانگر اهمیت انتخاب زمان مناسب برداشت است. همچنین در بین شش لاین مورد بررسی، لاین nsrcqf3 در تولید علوفه و لاین nsrcqf11 در محتوای پروتئین علوفه برتری نشان دادند. بر اساس این نتایج، کینوا می‌تواند به‌عنوان یک گیاه علوفه‌ای متحمل در مناطق شور و خشک مورد استفاده قرار گیرد هر چند تحقیقات در این زمینه هنوز در ابتدای راه است و نیاز به مطالعات گسترده‌ای در این زمینه می‌باشد.

comparison of yield and fodder quality of six genotypes of quinoa (chenopodium quinoa willd) in different stages of harvesting and irrigation with saline water

background and objectives: khorasan razavi province, one of the main livestock production hubs, is currently facing a shortage of bulky forage, and its water and soil resources are increasingly becoming saline. the primary goal of this study was to select superior quinoa lines with higher production capacity and favorable quality traits and to investigate the potential for cultivating forage quinoa lines adapted to the climatic conditions of the region. materials and methods: this study was conducted during the 2022-2023 growing season at the salinity research farm of the faculty of agriculture, ferdowsi university of mashhad, iran. the experiment was carried out in a split-plot arrangement within a randomized complete block design (rcbd) with three replications. six superior quinoa lines, selected from forage quinoa evaluation trials at the national salinity research center of yazd, including nsrcqf1 (line one), nsrcqf3 (line two), nsrcqf5 (line three), nsrcqf7 (line four), nsrcqf8 (line five), and nsrcqf11 (line six), were assigned to the main plots. three harvest stages, including the early flowering, end of flowering, and dough grain stages, were assigned to the subplots. forage was randomly harvested from each subplot over an area of one square meter, and agronomic traits such as fresh weight, dry weight per plant, dry matter percentage, leaf weight, stem weight, leaf-to-stem ratio, shoot crude protein content, acid detergent fiber and neutral detergent fiber, ash and fresh forage yield were measured.results:the results indicated that harvesting at the end of flowering and dough grain stages yielded the highest forage production, which was statistically significant. harvesting at the beginning of flowering produced the best forage quality in terms of crude protein content (16.89%), showing a statistically significant difference at the 5% probability level compared to other growth stages. among the six lines evaluated, line nsrcqf3 showed superiority in forage production, while line nsrcqf11 excelled in forage protein content. the highest fresh forage yield (29 tons per hectare) was obtained at the dough grain stage. the highest leaf-to-stem ratio (50%) was achieved at the beginning of flowering, while the lowest ratio (39%) was observed at the dough grain stage.conclusion: the results of this study demonstrated that harvest timing significantly affects the quantitative and qualitative performance of quinoa forage. harvesting at the dough grain stage resulted in high forage yield, while harvesting at the flowering stage maximized crude protein content (16.89%), highlighting the importance of selecting the appropriate harvest time. among the six lines evaluated, nsrcqf3 showed superiority in forage production, and nsrcqf11 excelled in forage protein content. based on these findings, quinoa can be utilized as a salt- and drought-tolerant forage crop in saline and arid regions, although research in this area is still in its early stages and requires further extensive studies.