تحلیل روابط علی و معلولی عوامل موفقیت شتابدهنده‌های شرکتی با استفاده از روش دیمتل: رویکردی کاربردی برای مدیریت نوآوری

هدف در عصر حاضر که سازمانها با تغییرات سریع فناوری و فشارهای فزاینده رقابتی مواجه هستند نوآوری مستمر به یک الزام راهبردی بدل شده است. یکی از رویکردهای نوین و موثر برای ارتقاء ظرفیت نوآوری درون سازمانی بهره گیری از شتابدهنده های شرکتی است. این شتابدهندهها به عنوان ابزارهایی استراتژیک طراحی میشوند تا ضمن تسریع فرآیند رشد و توسعه استارتاپها، بستری مناسب برای هدایت نوآوری درون سازمانی فراهم آورند اهمیت این برنامه ها در توانایی آنها برای تسهیل هم افزایی میان منابع داخلی سازمان و ظرفیتهای نوآورانه بیرونی نهفته است با این حال موفقیت این شتابدهنده ها به مولفهها و عوامل مختلفی وابسته است که تاکنون در ایران به صورت بومی و نظام مند بررسی نشده اند در فضای کسب و کار سازمانها به ویژه در اقتصادهای در حال توسعه مانند ایران با چالش دوگانه ای مواجه هستند از یک سو نیازمند حفظ رقابت پذیری از طریق نوآوری مستمرند و از سوی دیگر با محدودیت های ساختاری در جذب و توسعه فناوریهای نوین روبه رو هستند در این میان شتابدهندههای شرکتی به عنوان سازوکاری راهبردی ظهور کرده اند که میتوانند پلی میان ظرفیتهای نوآورانه استارتاپها و منابع سازمانی ایجاد کنند این پژوهش با هدف پر کردن شکاف دانشی موجود در زمینه عوامل موثر بر موفقیت شتابدهندههای شرکتی در بستر ایران طراحی شده است به طور خاص، هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت بندی عوامل کلیدی موثر بر موفقیت شتابدهندههای شرکتی با رویکردی ساختاری و مبتنی بر داده های بومی میباشد. روش این مطالعه با تلفیق روشهای کیفی و کمی و بهره گیری از رویکرد تصمیم گیری چند معیاره دیمتل dematel) انجام شده است. روش دیمتل امکان تحلیل روابط علی و معلولی میان عوامل پیچیده و تعامل پذیر را فراهم میسازد و ابزاری موثر در استخراج ساختارهای تاثیرگذاری در محیطهای سازمانی است ابتدا با مرور ادبیات پژوهش و سپس با بهره گیری از روش نمونه گیری گلوله برفی و معیار انتخاب حداقل 5 سال سابقه اجرایی در شتابدهندههای شرکتی و تاثیرگذاری در اکوسیستم استارتاپی ایران، با 8 نفر از خبرگان حوزه شتابدهندههای شرکتی ایران مصاحبه صورت پذیرفت و 14 عامل موثر شناسایی شد این عوامل در قالب پرسشنامه ای ساختاریافته مورد ارزیابی قرار گرفتند و ماتریس روابط علی معلولی آنها تشکیل شد. سپس با استفاده از تکنیک دیمتل، شاخص های تاثیر گذاری تاثیر پذیری درجه تعامل و مرکزیت عوامل محارب و تحلیل گردیدند فرایند مذکور شامل مراحل نرمال سازی ماتریس، محلب ماتریس کل و تعیین ساختار شبکه تعاملات بوده است.یافته ها تحلیل های کمی و کیفی پژوهش به شناسایی 14 عامل موثر در پنج دسته اصلی منجر شد، عوامل ساختاری (شامل کیفیت زیر ساخت ها و منابع مالی) عوامل فرایندی (مانند مکانیزم های ارزیابی و (انتخاب) عوامل انسانی (شامل تیم اجرایی و منشورها)، عوامل راهبردی (مانند همویی با اهداف سازمان مادر و عوامل محیطی (شامل حمایتهای نهادی و اگر بیتم نوآوری)، تحلیل داده ها نشان داد که از میان 14 عامل مورد بررسی به عامل فرآیند ارزیابی و انتخاب استارتاپ ها کیفیت تیم درگیر در برنامه شتابدهی و انتخاب مشورهای مناسب و مرتبط با حوزه تخصصی استارتاپ ها به عنوان عوامل کلیدی تاثیر گذار در موفقیت برنامه های شتابدهی شرکی محسوب می شوند در مقابل عواملی نظیر تعداد منتورها و عملکرد شرکای تجاری بیشتر نقش تاثیر پذیر را ایفا کرده و تحت تاثیر سایر عوامل کلیدی قرار داشتند. همچنین مشخص شد که عواملی که از سوی تصمیم گیرندگان کمتر مورد توجه قرار می گیرند، بعضاً نقش پنهانی اما تعیین کننده در کاهش یا افزایش اثربخشی برنامه های شنیدهی ایفا می کنند. عامل انتخاب استارتاپ ها به عنوان یک عامل مهم باید چند لایه باشد به صورتیکه ترکیبی از ارزیابی های کمی مانند رشد ماهانه درآمد و کیفی مانند انجام تیم موسس باشد از سوی دیگر نیازمند این است که پریا عمل کند و امکان بازینی معیارها بر اساس تحولات بازار و محیطی را داشته باشد و همچنین تخصص محور باشد.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می د دهد که شتاب دهنده های شرکتی به دلیل تنوع فعالیتها و مدلهای مختلفی که در سراسر جهان بدکار می گیرند، با چالش های متعددی روبه رو هستند. هر چند هدف اصلی شتابدهنده ها تریح رشد و توسعه استارتاپ هاست، اما عواملی همچون توانمندیهای مدیریتی زیر ساختهای فنی تعاملات شبکه ای و سیاستهای حمایتی میتوانند تاثیر زیادی بر عملکرد و موفقیت آنها داشته باشند برای موفقیت شتابدهنده های شرکی تمرکز صرف بر تامین مالی با ایجاد زیر ساخت کافی نیست بلکه آنچه اهمیت بیشتری دارد طراحی هوشمندانه فرآیندهای انتخاب و هدایت تیم های استارتاپی بهره گیری از مشورهای متخصص و مدیریت منابع انسانی در گیر در برنامه است. پیشنهاد میشود که مدیران شتابدهند مما فرآیند غربال گری استارتاپ ها را چندمرحله ای و با استفاده از شاخص های دقیق انجام دهند. همچنین آموزش و توانمندسازی تیم اجرایی و تدوین ساختارهای بازخوردی منظم، می تواند به بهبود کیفیت تصمیم گیری و عملکرد منجر شود. به علاوه، سازمانها میتوانند از نتایج این پژوهش در تدوین راهبردهای نوآوری باز، توسعه همکاری های فناورانه با استارتاپ ها و افزایش نرخ موفقیت تجاری طرحهای نوآورانه بهر مبرداری کنند. در نهایت این مطالعه کامی در جهت بومی سازی مفاهیم مدیریت نوآوری و شتاب دهنده ها در ایران بوده و میتواند به عنوان مبنایی برای طراحی مدلهای عملیاتی آتی مورد استفاده قرار گیرد.

analyzing causal relationships of success factors in corporate accelerators using the dematel method: a practical approach to innovation management

abstractobjective: corporate accelerators are recognized as strategic tools for accelerating innovation and the growth of startups within organizations. designed as targeted programs, accelerators help organizations speed up the development and growth processes of startups and innovative internal units, creating added value through these innovations. corporate accelerators not only act as mechanisms for accelerating innovation but also provide a suitable platform for improving business and technological processes. the success of these programs is influenced by various factors that need to be identified and prioritized accurately. the aim of this research is to examine and prioritize the factors affecting the success of corporate accelerators.method: this research was conducted using the dematel multi-criteria decision-making approach. dematel is used to identify and analyze causal relationships between various factors in complex systems. for this purpose, 14 criteria affecting the success of corporate accelerators were initially identified through a literature review and a survey of 8 experts and managers of corporate accelerators in iran, conducted using the snowball sampling method. then, using the dematel method, the causal relationships among these criteria were analyzed, and the results were presented quantitatively. this method allowed us to identify the key factors that have the greatest impact on the success of accelerators and to analyze the influence and susceptibility of each criterion more precisely.findings: the results showed that among these factors, &the process of evaluating and selecting startups,& &the team involved in the acceleration program,& and &the selection of suitable mentors& are among the most important factors influencing the success of accelerators. in contrast, &the number of involved mentors& and &the performance of business partners& were identified as susceptible factors influenced by the impactful factors.conclusion: by identifying and prioritizing the factors affecting the success of corporate accelerators, this research helps managers and decision-makers in this field to optimize their acceleration programs by focusing on key factors, ultimately increasing the success rate of startups and achieving organizational innovation goals. additionally, managerial and operational solutions for improving the performance of accelerators have been proposed. based on the results of this research, it is suggested that managers of corporate accelerators pay more attention to several key aspects. first, the process of evaluating and selecting startups should be conducted accurately and in multiple stages to select the best teams for the acceleration program. strengthening and training the executive teams can also help improve the efficiency and effectiveness of acceleration programs. in this regard, using experienced and specialized mentors in each industry can play a crucial role in guiding and growing startups. furthermore, establishing regular and periodic feedback systems can help accelerators improve their processes and make necessary changes to their programs if needed.keywords: corporate accelerator; entrepreneurship; accelerator; startup; entrepreneurial ecosystem