مروری بر تاثیر تعاملات ژنتیکی و اپی ‌ژنتیکی در تنظیم متابولیسم و تعیین نیازهای تغذیه‌ای ورزشکاران نخبه: مکانیسم‌ های مولکولی و پیامدهای عملکردی

اهداف: عملکرد ورزشی نخبه حاصل تعامل پیچیده بین ژنتیک، اپی ‌ژنتیک و تغذیه است. ژن‌ها مسیرهای متابولیکی را کنترل می‌کنند و عوامل اپی‌ژنتیکی مانند متیلاسیون dna و mirnaها، تحت تاثیر سبک زندگی، بر بیان ژن‌ها اثر می‌گذارند. این مطالعه با هدف مرور شواهد علمی مرتبط با نقش این تعاملات در تنظیم متابولیسم و تعیین نیازهای تغذیه‌ای ورزشکاران نخبه، جهت زمینه‌سازی طراحی برنامه‌های تغذیه‌ای و تمرینی شخصی‌سازی‌شده انجام شد.روش مطالعه: این پژوهش به‌صورت مرور سیستماتیک انجام شد. مقالات فارسی و انگلیسی منتشرشده بین سال‌های 2022 تا 2025 با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با ژنتیک، اپی‌ژنتیک و تغذیه ورزشی در پایگاه‌های pubmed، scopus، web of science و google scholar  جست‌وجو شدند. پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت با پرسشنامه دان‌وبلک، 14 مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد.یافته ها: نتایج نشان دادند که پلی‌مورفیسم‌های ژنی، متیلاسیون dna و mirnaها نقش کلیدی در تنظیم متابولیسم، پاسخ تغذیه‌ای و عملکرد ورزشی دارند. ترکیب رژیم غذایی با ورزش می‌تواند مسیرهای اپی‌ژنتیکی را تعدیل کرده و سلامت متابولیک را بهبود بخشد. شواهدی از اثربخشی رژیم‌های شخصی ‌سازی‌شده بر اساس ژنتیک فرد در ارتقاء عملکرد و پیشگیری از اختلالات متابولیکی به ‌دست آمد. نقش میکروبیوتای روده، مکمل‌های هدفمند و mirnaها در طراحی مداخلات شخصی نیز برجسته بود.نتیجه گیری: استفاده از داده‌های ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی، راهی نوین برای تدوین برنامه‌های دقیق، شخصی‌سازی‌شده و مبتنی بر شواهد در تغذیه ورزشی فراهم می‌کند. 

a review of the impact of genetic and epigenetic interactions on metabolic regulation and the nutritional requirements of elite athletes: molecular mechanisms and performance implications

objectives: elite athletic performance results from a complex interaction between genetics, epigenetics, and nutrition. genes regulate metabolic pathways, while epigenetic factors such as dna methylation and mirnas, influenced by lifestyle, affect gene expression. this study aimed to review the scientific evidence related to the role of these interactions in metabolic regulation and to determine the nutritional needs of elite athletes, thereby paving the way for designing personalized nutrition and training programs.methods: this research was conducted as a systematic review. articles published in persian and english between 2022 and 2025 were searched using keywords related to genetics, epigenetics, and sports nutrition in the pubmed, scopus, web of science, and google scholar databases. after screening and quality assessment using the downs and black checklist, 14 articles were selected for the final analysis.results: the results showed that gene polymorphisms, dna methylation, and mirnas play key roles in regulating metabolism, nutritional responses, and athletic performance. the combination of diet and exercise can modulate epigenetic pathways and improve metabolic health. evidence supports the effectiveness of personalized diets based on individual genetics in enhancing performance and preventing metabolic disorders. the roles of gut microbiota, targeted supplements, and mirnas in designing personalized interventions were also highlighted.conclusion: utilizing genetic and epigenetic data provides a novel approach to developing precise, personalized, and evidence-based programs in sports nutrition.