بررسی نظریه استراتژی غیرمستقیم در سیره نظامی رسول خدا (ص) [با تاکید بر نظرات سون تزو و لیدل هارت]

یکی از مقوله‌های مهم در خصوص جنگ که از دیرباز موردتوجه نظریه‌پردازان نظامی قرارگرفته «استراتژی غیر مستقیم» است سن تزو متفکر چینی سده ششم پیش از میلاد برای اولین بار در اثر خود با عنوان «هنر جنگ» این استراتژی را مطرح ساخت و در قرن نوزدهم نیز توسط لیدل هارت اندیشمند انگلیسی به عنوان یک نظریه مستقل در کتابی که با همین عنوان نوشت و نظرات خود را در آن بطور مبسوط بیان کرد دنبال شد. در حقیقت استراتژی غیر مستقیم برای رسیدن به موفقیت و پیروزی، بدون درگیر شدن در جنگی تمام عیار و به منظور کاستن از تلفات انسانی و هزینه جنگ از سوی آنان طرح شد. این رویکرد امروزه نیز به دلیل گسترش تهدیدات غیر نظامی و درگیری های داخلی بیشتر از گذشته مورد توجه قرار می گیرد. پژوهش حاضر بر اساس روش تاریخی و تحلیلی و با تکیه بر آثار اندیشمندان یاد شده و نظرات آنان در صدد پاسخ به این سوال است که آیا در مدیریت و سیره نظامی پیامبر (ص) چنین اندیشه ای قابل جستجو و بررسی است؟ نتیجه تحقیق که با اتکا بر داده های منابع کهن تاریخی صورت گرفته نشان می دهد آن حضرت به‌مثابه یک فرمانده موفق بدون آنکه در آموزشگاه‌های نظامی آموزش‌دیده و یا از نظریات اندیشمندان نظامی و آثار آنان بهره‌مند گشته باشد با اجرای عملی استراتژی غیر مستقیم به پیروزی های مهمی دست یافته و از تلفات و آسیبهای جنگ کاسته است

analyzing the theory of indirect strategy in the leadership of the prophet muhammad, [with emphasis on the opinions of sun tzu and liddle hart]

one of the important categories in the realm of warfare that has long captured the interest of military theorists is &indirect strategy,& initially introduced by the chinese philosopher sun tzu in the 6th century bc in his work &the art of war,& and later in the 19th century by the english thinker liddell hart. it was pursued as an independent theory. the indirect strategy was designed to achieve success and victory without engaging in a full-scale war. in fact, it aimed to reduce human casualties and the cost of war. liddle hart also wrote a comprehensive book on this strategy and expressed his opinions in it. the present study aims to analyze the military leadership of prophet muhammad (pbuh) based on this theory while examining the opinions of these two thinkers and explaining its aspects.. the result of the research, which was conducted using a historical and analytical approach and relied on data from ancient historical sources and the works of the mentioned thinkers, indicates that he was a successful commander despite not having received formal military training or being influenced by the ideas of military thinkers and their works. by employing the indirect strategy in practice, significant victories have been achieved without engaging in large-scale conflicts that result in heavy casualties. this indicates that his military performance in this field shares many similarities with the views of the two prominent military thinkers mentioned above.