برآورد تبخیر تعرق گیاه مرجع در گلخانه با استفاده از روش‌های آماری و ریاضی

صرفه جویی در مصرف و افزایش بهره وری آب در بخش کشاورزی به عنوان بزرگترین مصرف کننده آب الزامی است برای نیل به این هدف محاسبه صحیح نیاز آبی بر اساس تبخیر تعرق گیاه مرجع و ضریب گیاهی ضروری است. هدف از انجام مطالعه حاضر معرفی روش مناسب برای محاسبه تبخیر تعرق گیاه مرجع در شرایط گلخانه .است برای دستیابی به این ،هدف در داخل گلخانه گیاه چمن در میکرولایسیمتر کشت شد و مقدار آب مصرفی آن اندازه گیری شد همزمان دادههای هواشناسی داخل گلخانه شامل دمای کمینه و بیشینه و همچنین رطوبت نسبی اندازه گیری شدند. تبخیر تعرق گیاه مرجع با استفاده از روشهای پنمن مانتیث فائو با کمک نرم افزار کراپوات بر اساس دمای داخل گلخانه و همچنین بر اساس روش نشریه فائو ،217 روش هارگریوز، روش هارگریوز سامانی، روش هارگریوز سامانی اصلاح شده، روش هارگریوز اصلاح شده بر اساس داده های لایسیمتری به کمک روش رگرسیون و روشهارگریوز سامانی اصلاح شده که مجددا بر اساس دادههای لایسیمتری به کمک روش رگرسیون اصلاح شده تخمین زده شد. نتایج حاصل با نتایج لایسیمتری بر اساس شاخصهای rmse r^2^ و nrmse مقایسه شدند. یافته های مطالعه نشان داد که روشهای استفاده شده دارای nrmse بالای 30 درصد بوده و مناسب تخمین تبخیر تعرق گیاه مرجع نیستند. در ادامه تبخیر تعرق گیاه مرجع با دو مدل توسعه یافته بر اساس رگرسیون گام به گام به عنوان روشهای آماری و روش سطح پاسخ به عنوان روش ریاضی با داده های هواشناسی اندازه گیری شده در داخل گلخانه تخمین زده شد در رتبه اول روش سطح پاسخ و بعد از آن روشهای توسعه یافته آماری نتایج مناسب تری بر اساس شاخص های خطا در مقایسه با سایر روشها داشتند. در روش سطح پاسخ مقادیر شاخص های rmse r^2^ و nrmse به ترتیب 0/95، 0/13 میلی متر در روز و 16/4 درصد بودند. مقادیر شاخصهای rmse r^2^ و nrmse برای دو روش رگرسیون گام به گام به ترتیب حداقل 0/84، 0/15 میلی متر در روز و 18 درصد بودند از روشهای توسعه داده شده در پژوهش حاضر در تخمین دقیقتر تبخیر تعرق گیاه مرجع با تعداد داده ورودی کم و زودیافت میتوان در مدیریت صحیح آبیاری گلخانه استفاده کرد و ضمن جلوگیری از هدر رفت ،آب بهره وری آب و سایر نهادههای تولید را افزایش داد.

estimation of reference evapotranspiration in greenhouses using statistical and mathematical methods

irrigation based on engineering principles is a basic solution for optimal water consumption. one of the basic requirements in irrigation engineering is the correct calculation of crop water requirement based on the reference evapotranspiration and the crop coefficient. the aim of the present study is to introduce a suitable method for calculating the reference evapotranspiration in greenhouse conditions. to achieve this goal, grass was cultivated in a microlysimeter inside the greenhouse and its water consumption was measured. at the same time, meteorological data inside the greenhouse including minimum and maximum temperatures and relative humidity were measured. the reference evapotranspiration was estimated using the penman monteith method using cropwat software, hargreaves and its modified formulas, modified hargreaves method and its modified formulas, two developed models based on stepwise regression as statistical methods and response surface method as mathematical method with meteorological data measured inside the greenhouse. the results were compared with the lysimetric results based on r2, rmse, and nrmse indices. the findings of the study showed that the methods used had nrmse above 30% and were not suitable for estimating the reference evapotranspiration, but the developed methods and response surface method had more suitable results based on error indices compared to other methods. the values of r2, rmse, and nrmse indices for the two stepwise regression methods were at least 0.84, 0.15 mm/day and 18%, respectively. in the response surface method, the values of r2, rmse, and nrmse indices were 0.95, 0.13 mm/day, and 16.4%, respectively. the methods developed in more accurate estimation of evapotranspiration of the reference plant with a small number of input data and easy availability can be used in the correct management of greenhouse irrigation and, while preventing water waste, increase water productivity and other production inputs.