ارزیابی اثر تغییر‌اقلیم بر تراز آب زیرزمینی با استفاده از مدل بهینه‌سازی ازدحام اسپرم (مطالعه موردی:آبخوان دشت شبستر)

با توجه به محدودیت منابع آب زیرزمینی در ایران، محاسبه دقیق، استفاده صحیح، تنظیم و نگهداری این منابع از اهمیت بالایی برخوردار است. یکی از روش‌های موثر برای مدیریت و بهره‌برداری بهینه از این منابع در حال و آینده، استفاده از مدل‌سازی است. در این پژوهش مدل‌سازی تغییرات تراز آب زیرزمینی به‌صورت ماهانه در دورۀ 2022 2013 با مدل‌های mlp، wnn و mlpsso wavelet انجام شد که از داده‌های نه سال اول برای آموزش و سال آخر جهت اعتبارسنجی استفاده شد و بهترین مدل با استفاده از معیارهای ضریب تبیین (r^2)، ریشه میانگین مربعات خطا (rmse) و میانگین خطای مطلق (mae) تعیین گردید. بارش و دمای ایستگاه سینوپتیک شبستر در دوره آینده (2040 2021) با استفاده از مدل canesm2 تحت سناریوهای rcp2.6 و rcp8.5 که ارتباط منطقی و مناسبی با ویژگی های اقلیمی مشاهداتی دارند پیش‌بینی و با استفاده از مدل lars wg ریزمقیاس‌سازی شدند. در دورۀ آتی، تحت هر دو سناریو و در ماه‌های فوریه‌، جولای و اکتبر میانگین بارش کاهش و در نه ماه دیگر افزایش خواهد یافت. برای دما نیز به‌جز سناریو rcp8.5 و ماه ژوئن، در 11 ماه دیگر و تحت هر دو سناریو، افزایش دما پیش‌بینی می‌شود و بیش‌ترین افزایش دما (37.43 درصد)، در ماه ژانویه و تحت سناریو rcp2.6 خواهد بود. تراز آب زیرزمینی آبخوان دشت شبستر با افت 4.42 متری، از 1303.64 متر در سال 2003 به 1299.22 متر در سال 2022 رسیده است. مطابق نتایج، مدل mlposso wavelet با 0.83=r^2، 0.74=rmse و 0.71=mae در مرحلۀ اعتبارسنجی، دقت بیشتری نسبت به مدل‌های دیگر دارد. تراز آب زیرزمینی دشت شبستر تحت سناریو rcp2.6 در شش ماه ابتدایی کاهش و در شش ماه دوم نسبت به شش ماه اول افزایش خواهد یافت. تحت سناریو rcp8.5 فقط در ماه‌های ژانویه، فوریه و دسامبر کاهش تراز آب زیرزمینی پیش‌بینی می‌شود و بیش‌ترین کاهش در ماه ژانویه اتفاق خواهد افتاد.

ٍevaluation of climate change effect on groundwater level in using sperm swarm optimization model (case study:shabester plain aquifer)

water management in the upstream region of basin is necessary for more appropriate access to water resources and also to reduce tension in the downstream. the present study was conducted to analyze and evaluate the water productivity of wheat, in different irrigation managements, in the upstream area of the karkheh basin (specifically, honam plain in lorestan province) during two years. this study was performed in four distinctive phases: a) cognitive phase, b) improving phase, c) implementation phase and d) analysis phase. in the first year of study (cognitive phase), the situation in the region in terms of yield and water productivity in irrigated wheat fields were studied. in improving phase, the different management scenarios to enhance the yield and water productivity were defined and studied. the management scenarios were defined based on existing farmer’s conditions and agricultural facilities. in the second year (third phase), management scenarios were implemented in irrigated wheat fields. finally, in the fourth phase results were analyzed and evaluated. the monitoring of the fields, showed that the farmers irrigated this fields on an average of 43% less than the crop full irrigation requirement. the result showed that cutting of water in first and second time decreased the yield of wheat in research fields in the second year. the highest yield reduction was observed by cutting of water in the first irrigation. results showed that under the present situation, deficit irrigation management practices (cutting of water at wheat growth stages) and the allocation of water savings for single irrigation of rainfed wheat fields are not suitable for honam region.