تاثیر بسترهای کاشت بر خصوصیات موفولوژیکی، فیزیولوژیکی و عملکردی گیاه کاهو در شرایط کم‌آبیاری و کنترل شده

با توجه به تاثیر بستر کاشت بر فراهم آوردن شرایط رشد بهتر ریشه و اندام هوایی، و نیز استفاده از راهکار کم آبیاری، ضمن حفظ کمیت و کیفیت قابل قبول تولید به استفاده بهینه از منابع آب کمک می کند. به منطور بررسی تاثیر بستر کاشت و کم آبیاری بر برخی خصوصیات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و عملکرد گیاه کاهو، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1403 انجام شد. فاکتور اول بسترکاشت در سه سطح (شاهد، خاک برگ و پیت‌موس) و فاکتور دوم سه تیمار کم آبیاری (آبیاری در 75%fc، آبیاری در 55%fc و آبیاری در 35%fc) بود. نتایج نشان داد بیشترین مقدار عملکرد در تیمار پیت‌موس و 75%fc و با مقدار 281 گرم در هر گیاه حاصل شد. در بستر کاشت پیت‌موس کاهش مقدار آب در دسترس به 55%fc و 35%fc مقدار عملکرد و ارتفاع گیاه نسبت به دو نوع بستر کاشت شاهد و خاک برگ اعداد بیشتری داشت. کمترین مقدار عملکرد (125 گرم در هر گیاه) از تیمار بستر کاشت شاهد و تیمار کم آبیاری 35%fc به دست آمد. در بستر کاشت پیت‌موس در سطح تنش 35%fc مقدار فتوسنتز بیشتر از 11/5 µmolco2 m^-2 s^-1 بود در صورتی که در دو بستر کاشت دیگر مقدار فتوسنتز کمتر از µmolco2 m^-2 s^-1 10 بود. . بیشترین مقدار هدایت روزنه‌ای به ترتیب در بستر کاشت پیت‌موس و سطح کم آبیاری 75%fc و کمترین مقدار ان در بستر کاشت شاهد و سطح آبیاری 35%fc حاصل شد. بیشترین مقدار رطوبت نسبی برگ از تیمار پیت‌موس و تیمار کم آبیاری 75%fc و با مقدار 87/7 درصد حاصل شد. به نظر می‌رسد استفاده از بستر کاشت آلی پیت‌موس در تیمارهای کم‌آبیاری متوسط می‌تواند عملکرد قابل قبول را داشته باشد.

the effect of planting bed and low irrigation on the morphological, physiological and yield characteristics of lettuce plant in controlled conditions

the planting bed is ability to providing better conditions for growth of roots and shoot, as well as the use of low irrigation solutions, while maintaining the acceptable quantity and quality of production, it helps to optimal use of water resources. in order to investigate the effect of planting bed and irrigation deficiency on some morphological, physiological and yield characteristics of lettuce, an experiment was carried out in factorial management base on completely randomized design in the research greenhouse of the faculty of agriculture of ferdowsi university of mashhad in 2024. the first factor was planting bed in three levels (control, leaf soil and moss peat) and the second factor was three low irrigation treatments (irrigation at 75%, 55% and 35% fc). the results showed that the highest yield (281 g.plant 1) was obtained in the treatment of peat moss and 75% fc. in peat moss planting bed, reducing the amount of available water to 55% fc and 35% fc, the amount of yield and plant height was higher than the two types of planting deb, control and leaf soil. the lowest yield (125 g.plant 1) was obtained from the control planting bed treatment at 35%fc irrigation treatment. in peat moss planting bed at 35%fc stress level, pn value was more than 11.5 µmolco2 m 2 s 1, while in other two planting beds, the photosynthesis value was less than 10 µmolco2 m 2 s 1. . the highest amount of gs was obtained in peat moss planting bed and 75% fc irrigation level, and the lowest value was obtained in control planting bed and 35% fc irrigation level, respectively. the highest amount of rwc (87.7%) was obtained from peat moss and 75% fc irrigation treatment. it seems that the use of peat moss organic planting medium in moderate irrigation treatments can have a conventional plant yield.