بررسی وضعیت آبخوان مشهد چناران از نظر کیفی و آسیب‌پذیری با استفاده از دراستیک و شاخص کیفیت آب

در بررسی کیفی آبخوان، شناسایی مناطقی با کیفیت آب پایین‌تر و همچنین مناطق آسیب‌پذیر، به منظور تدوین برنامه‌های بهینه برای حفاظت از منابع آب زیرزمینی و کنترل فعالیت‌های انسانی در این مناطق، گامی اساسی محسوب می‌شود. در این پژوهش، وضعیت کیفی و آسیب‌پذیری آبخوان مشهد چناران با استفاده از مدل دراستیک (drastic) و شاخص کیفیت آب زیرزمینی (gwqi) مورد بررسی قرار گرفته است. داده‌های کیفی مربوط به 35 چاه در سال 1400 و 123 چاه در سال 1380 تحلیل شدند. مدل دراستیک شامل وزن‌دهی و رتبه‌دهی هفت متغیر عمق آبخوان، تغذیه خالص، محیط ناحیه اشباع، محیط خاک، شیب توپوگرافی، تاثیر ناحیه غیراشباع و هدایت هیدرولیکی می‌باشد. با اضافه کردن کاربری اراضی، مدل دراستیک ترکیبی نیز بررسی شد. مطابق نتایج، در بخش‌های مرکزی شامل بخش‌هایی از شهر مشهد و شمال این شهر کلاس آسیب‌پذیری خیلی زیاد دیده می‌شود که حدود 15 درصد از مساحت محدوده بوده و محل استقرار شهرک‌های صنعتی می‌باشد. در هر دو مدل کلاس آسیب‌پذیری زیاد بیشترین مساحت را در محدوده مطالعاتی با حدود 70 درصد دارد. مطابق شاخص کیفیت آب زیرزمینی، کیفیت آب در سال 1400 نسبت به سال 1380 کاهش یافته و بیشتر نمونه‌ها در رسته ضعیف برای مصارف شرب قرار گرفته‌اند. جنوب محدوده مطالعاتی (خروجی آبخوان) و بخش شمالی از کیفیت آب ضعیف‌تری نسبت به سایر مناطق برخوردارند.

assessment of the mashhad chenaran aquifer in terms of quality and vulnerability using drastic and groundwater quality index

identifying areas with low water quality in addition to vulnerable zones is essential for developing optimal plans to protect groundwater resources and control human activities in these regions. this study examines the water quality as well as vulnerability of the mashhad chenaran aquifer using the drastic model and the groundwater quality index (gwqi). water quality data from 35 wells in 2021 and 123 wells in 2001 were analyzed. the drastic model includes weighting and ranking of seven variables: aquifer depth, net recharge, aquifer media, soil media, slope, impact of vadose zone, and hydraulic conductivity. additionally, a modified drastic model incorporating land use was also evaluated. according to the results, the central parts of the aquifer, including areas of mashhad city and the northern parts of it, exhibit very high vulnerability classes, covering about 15% of the study area, where industrial zones are located. in both models, the high vulnerability class occupies the largest area, accounting for approximately 70% of the study region. based on the groundwater quality index, water quality declined in 2021 compared to 2001, with most samples classified as poor for drinking purposes. the southern parts of the study area (aquifer discharge) and the northern regions exhibit poorer water quality compared to other areas.