بررسی عملکرد محصول و بهره‌وری آب، عملکرد روغن و میزان اسیدهای چرب گیاه دارویی خارمریم در پاسخ به تیمارهای آبیاری و کودهای زیستی

به‌منظور بررسی اثر رژیم آبیاری و کودهای زیستی در عملکرد محصول و شاخص بهره‌وری آب (wp)، میزان اسیدهای چرب اشباع و غیراشباع و عملکرد روغن خارمریم، آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 10 تیمار و سه تکرار در سال 1396-1395 در شهرستان میاندوآب واقع در جنوب استان آذربایجان‌غربی انجام شد. عامل اصلی رژیم آبیاری (آبیاری کامل و عدم آبیاری) و عامل فرعی پنج سطح کود زیستی (شاهد، نیتروژنه (n)، فسفاته (p)، پتاسه (k) و کامل (npk)) بودند. با توجه به نتایج به‌دست آمده، مقایسه میانگین اثر متقابل نشان داد که حداکثر عملکرد دانه و حداکثر عملکرد بیولوژیک گیاه خارمریم به‌ترتیب برای تیمارهای p و npk در شرایط آبیاری کامل مشاهده گردید. در میان تیمارهای کود زیستی نیز تیمار p حداکثر 27.4 درصد و تیمار عدم مصرف کود زیستی حداقل مقدار روغن 25.5 درصد را به‌خود اختصاص دادند. طبق نتایج، عملکرد روغن خارمریم تحت تاثیر شرایط محیطی و رشدی می‌باشد؛ به‌طوری‌که در شرایط آبیاری کامل عملکرد روغن (5.2 گرم در بوته و 255.7 کیلوگرم در هکتار) بیشتر از شرایط عدم آبیاری (3.5 گرم در بوته و 171.4 کیلوگرم در هکتار) به‌دست آمد. با توجه به نتایج به‌دست آمده، حداکثر شاخص wp در تیمار آبیاری کامل مربوط به p و npk می‌باشد. همچنین در تیمار بدون آبیاری، حداکثر شاخص wp مربوط به npk با مقدار 1.19 کیلوگرم بر مترمکعب حاصل گردید.

investigating the crop yield and water productivity, oil yield and the amount of fatty acids of the medicinal plant milk thistle in response to irrigation treatments and bio-fertilizers

in order to investigate the effect of irrigation regime and bio-fertilizers on crop yield and water productivity index (wp), the amount of saturated and unsaturated fatty acids and the yield of milk thistle oil, a split-plot experiment was conducted in the form of a randomized complete block design with 10 treatments and three replications. it was conducted in miandoab city located in the south of west azerbaijan province in 2017-2018. the main factor was the irrigation regime (full irrigation and no irrigation) and the secondary factor was five levels of biological fertilizer (control, nitrogen (n), phosphate (p), potash (k) and complete (npk)). according to the obtained results, the comparison of the average of the interaction effect showed that the maximum seed yield and the maximum biological yield of milk thistle plant were observed for p and npk treatments, respectively, under full irrigation conditions. among the bio-fertilizer treatments, the p treatment accounted for the maximum amount of 27.4% and the treatment for not using bio-fertilizers for the minimum oil amount of 25.5%. according to the results, the yield of milk thistle oil is influenced by environmental and growth conditions; so, in the condition of full irrigation, the yield of oil (5.2 grams per plant and 255.7 kg ha-1) was obtained more than the condition of no irrigation (3.5 grams per plant and 171.4 kg ha-1). according to the obtained results, the maximum wp index in the full irrigation treatment is related to p and npk. also, in the treatment without irrigation, the maximum wp index related to npk was obtained with a value of 1.19 kg m-3.