بهینه‌سازی شرایط استخراج روغن از دانه ریحان با روش فراصوت و مقایسه خصوصیات فیزیکوشیمیایی روغن با روش متداول استخراج با حلال

سابقه و هدف: ریحان با نام علمی ocimum basilicum l، از خانواده نعناعیان و منبع غنی از اسیدهای چرب ضروری (ω6 و ω9) است. این پژوهش با هدف بهینه‌سازی استخراج روغن دانه ریحان با استفاده از هگزان و امواج فراصوت و مقایسه آن با روش متداول سوکسله انجام شده است.مواد و روش‌ها: بهینه‌سازی استخراج روغن با استفاده از هگزان و فراصوت به روش سطح پاسخ تحت تاثیر دما (35، 45 و 55 درجه سانتی‌گراد)، زمان (30، 60 و 90 دقیقه) و نسبت حلال به دانه (6:1، 8:1 و 10:1) انجام گرفت. سپس خصوصیات روغن استخراج شده با روش فراصوت و سوکسله از نظر اندیس اسیدی، اندیس پراکسید، رنگ، درصد مهار رادیکال آزاد (dpph)، ترکیبات فیتواسترولی و اسیدهای چرب مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفت.یافته‌ها‌: بازده استخراج روغن با افزایش زمان فراصوت، دماهای بالاتر و استفاده از مقادیر بیش‌تر حلال‌ افزایش یافت. دما و نسبت حلال به دانه بر میزان عدد پراکسید دارای اثر متقابل معنی‌دار بود و استخراج ترکیبات فنلی نیز با زمان و نسبت حلال به دانه ارتباط معنی‌دار (0.05>p) نشان داد. روغن استخراج شده به روش فراصوت، عددپراکسید و اسیدی کم‌تر و قدرت مهار رادیکال آزاد بیشتری را نسبت به سوکسله نشان داد اما ترکیبات اسید چرب و فیتواسترولی تفاوت چندانی در این دو روش نداشتند.نتیجه گیری: : در تحقیق حاضر، شرایط بهینه برای استخراج روغن با کیفیت مناسب از دانه ریحان ، دمای ºc55، مدت زمان فراصوت 90 دقیقه و نسبت حلال به دانه 8.86 به 1 برآورد شد. استخراج با امواج فراصوت با کاهش زمان و دمای استخراج، روش مناسبی نسبت به سوکسله برای استخراج روغن با ارزش دانه ریحان بوده و کمترین تاثیر را بر خواص فیزیکوشیمیایی روغن و ترکیب اسیدهای چرب آن نشان داد.

optimization of ultrasound-assisted eextraction of basil seed oil and comparing the physicochemical characteristics of the oil using conventional solvent extraction method

background and objectives: basil (ocimum basilicum l.) belongs to laminaceae. basil seeds are rich sources of essential fatty acids (ω6, ω9). ultrasound technology is an important method for the extraction of valuable compounds from plant sources. this study aimed to optimize extraction of basil seed oil using ultrasound and compare physicochemical characteristics of the oil using conventional soxhlet method. materials and methods: response surface methodology was used to optimize basil seed oil extraction factors, including temperature (35, 45 and 55 °c), time (30, 60 and 90 min) and solvent-to-seed ratio (1:6, 1:8 and 1:10) using hexane and ultrasound waves. then, acid and peroxide values, color indices, free radical scavenging activity (dpph), phytosterols and fatty acid profile of the extracted oil were compared with those of conventional method of soxhlet.results: oil extraction yield increased by increasing time of the ultrasound extraction as well as at higher temperatures and solvent-to-seed ratios. significant interaction effect (p < 0.05) observed between temperature and solvent-to-seed ratio for peroxide value and phenolic compound extraction was significantly affected by time and solvent-to-seed ratios. ultrasound-extracted oil showed lower peroxide value and higher dpph than that soxhlet-extracted oil did, while no significant difference was observed in fatty acid compositions and phytosterol compounds.conclusion: in this study, the optimum conditions for ultrasound-assisted extraction of high quality oil from basil seeds were estimated as 55 ºc, 90 min and 8.86:1 solvent-to-solid ratio. ultrasound-assisted extraction is an effective method for the extraction of basil seed oil with minimal effects on physicochemical characteristics and no quantitative and qualitative effects on fatty acid profiles.